Anadolu’da, özellikle köylerde yaşayan Ermenilerin önemli bir kısmı yoksuldu, çoğu zaman kıtlıkla yüz yüzeydi. İstanbul’a akın edenlerin önemli bir kısmının bu şehirde yerleri, yurtları yoktu. Bekarların sığındıkları tek yer hanların bodrumları oldu.

Fotoğrafçı Berge Arabian, bu kez bize sokakların kontu İvan’ı tanıtıyor. Hayatın zirvelerini de çukurlarını da görmüş geçirmiş bir adamı.

Bu hafta, ‘Hanlar Hamamlar’ dizimizin sayfasını, ekibimiz Üç Şilahşörlerin Dartanyan’ı Zakar Abi’ye bırakıyoruz. Kendisi ticari faaliyet ve konaklama dışında, Ermeni basın tarihine de tanıklık eden hanların içerisinde basılan dergi ve gazeteleri, bu hanlardan geçen basın emekçilerini aktarıyor bizlere.

Fotoğrafçı Erhan Arık’ın uzun süredir üzerinde çalıştığı ve Orta Doğu’daki Ermeni toplumlarını ele aldığı Gayan (İstasyon) projesi tamamlandı. Arık, Agos'a Orta Doğu’da biriktirdiği hikâyeleri anlattı.

Son yıllarda sözlü tarih ve yerel kent tarihi çalışmalarındaki yoğunlaşma, insanlarda farklı şehirlerin tarihine dönük bir merak yarattı. Tarihçi ve yazar Richard G. Hovannisian tarafından yayına hazırlanan ‘Bitlis ve Muş’ kitabı da bu merakı giderecek türde çalışmalardan biri. Aras Yayınları tarafından yayımlanan kitap, Hovannisian tarafından yayına hazırlanan ve 14 kitaptan oluşan ‘Tarihi Kentler ve Ermeniler’ dizisinin Türkçede yayımlanan ilk eseri olma özelliği taşıyor. İlk kez ABD’de 2002’de yayımlanmaya başlayan kitap dizisinin diğer kitapları da Aras Yayınları’nın yayın programında yer alıyor. Serinin ikinci kitabı olan ‘Van ve Ermeniler’ de Kasım’da okurlarla buluşacak.

6-7 Eylül pogromunun 61. yıldönümünde, dönemin Ekümenik Patrikhane fotoğrafçısı Dimitrios Kalumenos’un eşsiz fotoğraf arşivi bir kere daha gözler önüne seriliyor. İstos Yayıncılık tarafından basılan, gazeteci Serdar Korucu’nun derlediği ‘Hem Malınızı, Hem Canınızı!’ kitabı, o gece yaşanan şiddetin unutturulmuş ve karanlık yüzüne; insanların bedenleri, yaşamları ve hatıraları üzerinde bıraktığı hasara ışık tutuyor. Kitapta yer alan anlatıları, Kalumenos’un objektifinden fotoğraflarla sunuyoruz.

Birbirini çağıran hanlar var. Misal, Çuhacı Han’a gittikten sonra ikinci durak doğal olarak Varakçı Han. Araya başkasının girmesine gönül razı gelmez.

Hancı-yolcu münasebetimizde sıra geldi kuyumun atar damarı Çuhacı Han’a.

Bu yıl, kuruluşunun 50. yılını kutlayan Gazturman Gayan Kampı’nın ‘Özgürlük Haftası’na Berge Arabian’la birlikte konuk olduk. Dönem boyunca akıl oyunları, robot yapımı, yoga, futbol, voleybol ve badminton gibi çeşitli spor faaliyetleri ve atölyelerin yer aldığı program, yerini bolca oyuna bırakırken biz de onlarla birlikte dopdolu bir gün geçirdik.

Fransa Millî Kütüphanesi’nde görevli olan Raffi Tajirian’la Irak’tan Fransa’ya uzanan, arada Türkiye’nin de yer aldığı hayat hikâyesini konuştuk.

Kapalıçarşı’yla Mısır Çarşısı arasında İstanbul hanlarının yoğun olduğu alanda, Çakmakçılar Yokuşu’nda yer alan Büyük Yeni Han, siyaset çıkmazını ve giderek kendini tropik ada zanneden İstanbul’un bitmek bilmez boğucu nemini bir kenara bırakıp sığınacağımız bugünkü durak. Ğugas İnciciyan’a göre 1761’de inşa edilmiş. Kaynaklarda III. Mustafa (1757-1774) tarafından inşa ettirildiği belirtiliyor.

Antropolog Dr. Su Erol’un ‘Mazlum ve Makul: İstanbul Süryanilerinde Etno-Dinsel Kimlik İnşası ve Kimlik Stratejileri’ kitabı İletişim Yayınları’ndan çıktı. Kitabın ilk bölümünde Süryani kimliğinin tarihsel oluşumunu ele alan Erol, günümüze kadar uzanan Süryani tarihini özetliyor. İkinci bölümde ise İstanbul Süryanileriyle yapılmış görüşmeler üzerine yapılan değerlendirmeler yer alıyor. Su Erol ile İstanbul Süryanilerinden Ermeni-Süryani ilişkilerine uzanan bir söyleşi yaptık.

Hrant Dink Vakfı’nın Anarad Hığutyun Binası’nda düzenlendiği Ermenice kursu vesilesiyle tanıştığımız Nareg Seferian, kökleri Maraş’a dayansa da Hindistanlı bir Ermeni. Seferian’la Hindistan’daki Ermeni topluluğu ve ülkenin Ermeniler için önemini konuştuk.

Kaliforniya Üniversitesi’nde (UCLA) Ermeni Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim görevlisi olan Dr. Rubina Peroomian, son kitabı ‘The Aremnian Genocide in Literature: Second Generation Responds’ (Edebiyatta Ermeni Soykırımı: İkinci Neslin Yankıları) adlı kitabıyla yeniden okuyucularıyla buluştu. Peroomian, son kitabında, gerek Ermenice, gerek İngilizce, gerek Fransızca yazan soykırım sonrası ikinci neslin edebiyattaki yankılarını ele alıyor. Edebiyatın yanı sıra soykırımın ikinci nesle aktarımı konusunda da çalışmalar yapan Dr. Peroomian’la, son kitabı vesilesiyle konuştuk.

Karin Karakaşlı ile Berge Arabian'ın hazırladığı 'Hanlar Hamamlar' yazı dizisinde ilk durağımız Vezir Hanı'ydı.

Beyoğlu’nun tarihi mekânlarından Hazzopulo Pasajı’nda, belediyeden ruhsat alamayan işletmelerin kapatılacağı belirtiliyor. Altı yıldır kayyum tarafından yönetildiği için belirsizliğin hakim olduğu ve ruhsat işlemlerinin çözümsüz bırakıldığı pasajda zabıta, esnafa dükkânları boşaltmak için baskı yapıyor. Hazzopulo Pasajı, İstiklal Caddesi’nin ortasında yer almasına rağmen tarihi hakkında fazla bilginin olmadığı bir yer. Yurtdışında yaşayan Dominico Ettore Serra’nın avukatı Emine Anıl Akçay, müvekkilinin, pasajın varisi olduğunu söylüyor. Domenico Ettore Serra’nın, zincirleme vasiyetnameler yoluyla hanın mirasçısı olduğunu ve mirasçılık belgesi verilmesine dair davanın devam ettiğini belirten Akçay’la Hazzopulo Pasajı’nda yaşanan son hukuki ve idari tuhaflıkları konuştuk

Profesyonel tur rehberi Orçun Urgun, tutkuyla bağlı olduğu Brezilya’da Ermenilerin tarih ve kültürüne merak salınca ortaya 2015 tarihli ‘Brezilya Ermenileri’ başlıklı bir kitapçık çıkmış. Deneyim, bilgi ve anıların ürünü bu çalışmadan ilgi çekici bölümleri okurlarımız için derledik.

Medyada nefret söylemi o kadar yaygınlaşmış durumdaki, her gün kanal kanal gezen yorumcular, ırkçılık yaptıklarının farkında bile olmayabiliyorlar. Tabii bu onları masum göstermek anlamına gelmiyor; bir kısmının buz gibi ne yaptığını bildiği aşikar. Bu yazıda ‘Öteki Gündem’ ve ‘Gündem Ötesi’ programlarını ele alacağım.

Yunanistan’dan İstanbul’a göç edenlerin sayısı günden güne artıyor. Halen İstanbul’da 800 civarında Yunanistan göçmeninin yaşadığı tahmin ediliyor. İstanbul’daki Yunanistan göçmenlerinin kurduğu ‘Hava Baba’ adlı bir platform da var. RUMVADER’den Marina Drymalitou ve Yunanistan göçmenleriyle yaşadıkları sorunları ve beklentilerini konuştuk.