Sabri Burak Arzova’nın ‘Elen Ticaret Mektebi’ başlıklı çalışması, Expoze Kitap’tan çıktı. Ekonomi ve işletme alanında yaptığı çalışmalarla tanınan Prof. Arzova ile kitabından yola çıkarak bu topraklardaki ilk ticaret mektebinden, Rum toplumunun Türkiye’nin ticari hayatındaki rolüne uzanan bir söyleşi yaptık.

Melih Cevdet Anday ile Yaşar Kemal’in de Türkçe konuştuklarını duyunca tedirgin olan bu insanların birkaçıyla selamlaşınca anlaşılır ki, geminin neredeyse tüm yolcuları, Suriye veya Lübnan’dan Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne tatile giden Ermenilerdir. Sohbet derinleşince Anday ve Kemal, bu Ermenilerin hepsinin bir şekilde Anadolu göçmeni olduğunu öğrenirler.

Rus yazar Lev Kipiani, 1916 yılında Erzurum Hınıs'a gitmiş ve bir yıl önce o bölgede Ermenilere yaşatılan zulmü tanıklarından dinlemiş, bölgede gözlemlerde bulunmuştu. Kipiani'nin gördüklerini ve duyduklarını kaleme döktüğü makaleyi Dr. İsmet Konak Rusça'dan çevirdi.

Siruni, 2006 yılında Yerevan’da yayımlanan otobiyografik notlarında, kendisi ve mensup olduğu kuşak için “Kimse kendi zirvesine ulaşamadı, hepimiz yarı yolda kaldık” ifadelerini kullanır. Gerçekten de kendini gerçekleştirememiş bir kuşaktır bu.

ABD’li Ermeni tarihçi Ronald Grigor Suny, Agos için, 24 Nisan’ın 105. yıldönümü vesilesiyle kaleme aldığı yazıda, soykırıma dair hafızayı ve Koronavirüs salgınının damga vurduğu gündemi bir arada değerlendirdi.

Konu 1912’den itibaren yaşadıkları yerlerden türlü kolektif şiddet mekanizmaları ile koparılmış, tehcir edilmiş ve kırıma uğramış Ermeni ve Rumlar'dan kalan taşınmazların yönetilmesi ve savaş seferberliğine merkezi hükümetin regülasyonuyla dâhil edilmesidir. Ama ne Wikipedia, ne ders kitapları, ne de Erdoğan’ın paylaştığı özette vergi düzenlemesinin bu tarafını görmek mümkün.

Korona günlerinde yaşadığımız yaşlı faşizmine tanık olunca 'Foucault’nun delileri şimdi yaşlılar mı?' diye soruyor insan. Deliler nasıl sanayileşmeyle dışlanmış hatta akıl hastanelerine kapatılarak adeta gözden uzak hale getirilmişse, bugün yaşlılar için de aynı toplumsal ötekileştirme ile karşı karşıyayız.

Araştırmacı, yazar ve editör Sibel Öz’ün ‘Oyuncu: Yeşilçam Yıldız Sisteminde Bir Yıldız: Adile Naşit’ adlı kitabı İletişim Yayınları’ndan çıktı. Adile Naşit üzerine günümüze kadar yapılmış kapsamlı bir biyografik araştırma niteliği taşıyan kitapta Naşit Ailesi üzerine de önemli bilgiler yer alıyor. Sibel ÖZ’le kitabından yola çıkarak, Adile Naşit’ten Türkiye sinemasının tarihsel evrimine uzanan bir söyleşi yaptık. Öz, “Adile Naşit’i bu kadar sevmemizin nedeni aslında bize benzemesi. Türkiye gibi; hem Ermeni hem Rum hem de Türk. Ve ayrıca tüm bu kimliklerin üstünde olması” diyor.

Meri Tek Demir hem İngilizce hem de Ermenice edebiyat üzerine çalışmalar yapan bir akademisyen. Yakın zamanda Oxford'da "Ermenice Edebi Metinleri Türkçe Okumak" başlıklı bir sunum yaptı. Aynı zamanda Ermenicenin körelmemesi için de gayret gösteriyor. Meri Tek Demir ile Lusyen Kopar konuştu.

Mülteciler alanında çalışmalar yapan Halkların Köprüsü Derneği’nin eski yönetim kurulu üyesi Prof. Dr. Zerrin Kurtoğlu Yunanistan sınırında yaşanan mülteci krizini Agos okurları için değerlendirdi. Prof. Kurtoğlu aynı zamanda KHK’lıların kurduğu İzmir Dayanışma Akademisi’nin kurucularından.

Siyaset bilimci Özlem Şendeniz’in ‘Kimdir Bu Lazlar?: Laz Kimliği ve Sanal Mekânda Lazca’ başlıklı kitabı İletişim Yayınları’ndan çıktı. Şendeniz’le kitabından yola çıkarak, Laz kimliği ve Lazlarla Hemşinliler arasındaki ilişkilere uzanan bir söyleşi yaptık. Özlem Şendeniz, Iğdır Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü’nde araştırma görevlisi olarak çalışırken, kamuoyunda ‘Barış Bildirisi’ olarak bilinen ‘Bu Suça Ortak Olmayacağız’ başlıklı bildirinin imzacısı olması nedeniyle 686 sayılı KHK ile görevinden ihraç edildi.

Adeta ömrünü Türk-Yunan kültürlerarası iletişimine adamış olan araştırmacı-yazar Herkül Millas’la geçen hafta başladığımız söyleşimize bu hafta da devam ediyoruz. Bu haftaki konu başlıklarımız milliyetçilik, ötekileştirme, eğitim sistemi ve “Öteki Kasaba” belgeseli…

Baret’in son dönemlerde entelektüel ilgisini yönelttiği en önemli konu Ermeni kimliğinin farklı tarihsel, coğrafi ve kültürel bağlamlarda aldığı farklı biçimlerdi. Genel kabul gören bir teze karşı çıkıyor ve Ermeniliğin dinle organik bağlantısı olduğu yolundaki ortodoks yaklaşıma şüpheyle yaklaşıyordu.

Tezi, Venedik San Lazzaro Adası’ndaki arşivde bulunan ilk Türkçe tiyatro oyunları üzerineydi. Bunlar Ermeni harfleriyle 18. yüzyıl sonundan yazılmış oyunlardı ve aslında Türkçe tiyatro yazarlığı için bir milada işaret ediyorlardı, zira bu 25 civarında oyun, bizim ilk Türkçe tiyatro metni olarak bildiğimiz Şair Evlenmesi’nden yaklaşık 70 yıl önce kaleme alınmışlardı.

Araştırmacı, yazar ve eğitmen  Yervant Baret Manok, geçen hafta sonu Paris’te yaşamını yitirdi. Onu yakından tanıyanlardan Zakarya Mildanoğlu, Mehmet Fatih Uslu ve Fırat Güllü, Manok’u ve çalışmalarını yazdılar.  Bunlardan Zakarya Mildanoğlu'nun yazısını sunuyoruz.

Atina Üniversitesi’nde ‘Kültürlerarası İletişim Açısından Türk Dizilerinin Yunanistan’daki Etkileri’ konusunda araştırma yapan Figen Algül, Herkül Millas’la konuştu. Millas, Yabancı Damat dizisinden deprem yardımlaşmasına, iki toplumdaki görünen ve gizli milliyetçilikten, resmi ve sivil dostluk girişimlerine, Ege’nin iki yakasında gezindi.

Rakel Sezer’in ‘Mülteci: Bir Aktivistin Mülteci Kampı Tanıklıkları’ başlıklı kitabı Karakarga Yayınları’ndan çıktı. Sakız Adası’ndaki Souda Mülteci Kampı’nda 2016 2019 yılları arasında gönüllü olarak bulunan Sezer’le kitabından yola çıkarak mülteci kamplarındaki yaşamı konuştuk.

Yakın zamana kadar Ermenistan’ın, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı nezdindeki Türkiye temsilcisi olan Prof. Dr. Arsen Avagyan sadece bir diplomat değil aynı zamanda verimli bir akademisyen. Avagyan’ın Gaidz Minassian ile birlikte kaleme aldığı “Ermeniler ve İttihat Terakki” başlıklı çalışması daha önce Aras Yayınları tarafından yayınlanmıştı. Avagyan şimdi yeni bir çalışma ile Türkiyeli okurların karşısında. “Karanlıkta Kalmış Bir Eylemci: İttihatçı Komünist Salih Zeki (Kuşarkov)” başlıklı çalışma, TÜSTAV Sosyal Tarih Yayınları tarafından yayınlandı. Ermeni Soykırımı sürecinde özellikle Deyr-i Zor mutasarrıflığı döneminde kıyıcı bir rol üstlenen Salih Zeki’nin daha sonra Bakü’de TKP’nin kuruluşunda önemli bir rol oynaması ve onun tüm hayat hikayesi, Türkiye’nin yakın tarihi açısından da ilginç ayrıntılar içeriyor.

Arşag Alboyacıyan’ın ‘Malatya Ermenileri’ kitabı Aras Yayıncılık tarafından Türkçe'ye çevrildi ve okuyucuları ile buluştu. 29 Ocak’ta Aras Yayıncılık Yesayan Salonunda bu kitabın tanıtımını yapacaktım. Sunum tarihinde küçük bir değişik oldu ve 6 Şubat’a ertelendi. Bu sırada 1893 Malatya depremi neredeyse 120 yıl sonra tekrarladı. Elazığ, Malatya ve çevresinde yüzlerce bina yerle bir olurken pek çok can kaybı yaşandı. Malatya Ermenileri kitabında 1893 depremi önemli bir yer tutuyor. Alboyacıyan Malatya ve çevresinin jeolojisinden başlamak üzere benzeri pek çok konuyu işliyor, yararlandığı ve her biri yol gösterici nitelikte olan yüzlerce eser adına yer veriyor. Malatya ve çevresi ile ilgili yazılan tüm Ermenice hatıratlarda, araştırmalarda 1893 depremi ilk gününden itibaren adım adım yer almış. Deprem aynı zamanda dönemin Ermenice gazetelerine de yansımıştır. Detaylarına girmeden bu gazetelerden sadece dördüne yansıyan haberlerden küçük bir seçki hazırladık.

25 Ocak Cumartesi günü, 90 yaşında hayata veda eden, Türkiye'nin boks tarihinin en önemli isimlerinden Garbis Zakaryan bundan tam 10 yıl önce 10 Ocak 2010'da Agos'tan Bercuhi Berberyan'ın sorularını yanıtlamıştı. Bu röportajı sunuyoruz.