Բազ­մա­թիւ պատ­մա­բան­ներ, բա­նիմաց այ­րեր խօ­սեցան, գրե­ցին ու վի­ճեցին 24 Ապ­րի­լի մա­սին։ Իսկ ես, հայ­կա­կան գրա­կանու­թեան երկրպա­գու ու­սուցիչ, մտքի ակա­մայ թա­փով մը ինքնա­բեր, մտմտա­ցի 23 Ապ­րիլ 1915-ի մա­սին։ 1915-ի Ապ­րի­լին մայ­րա­քաղա­քը դեռ կը խօ­սէր Գա­տըգիւ­ղի մէջ եր­կու տա­րի առաջ տե­ղի ու­նե­ցած հայ­կա­կան առա­ջին ողիմ­պիական խա­ղերու յա­ջողու­թիւնը։ Դաշ­տը այդ օր ողո­ղուած էր մար­զիկնե­րով, վա­յելուջ հան­դի­սատե­սերով եւ մա­մու­լի ներ­կա­յացու­ցիչնե­րով։

Հայոց գրչութեան այդ մոգական բոյլը, - ի՜նչ գերբնական շնորհ, - յօժարեցաւ իջնել եւ ինծի պատմել «մոգ» բառի հմայքը: Ան քառաթեւ աղօթքի էր նման: Այդ պատմութիւնն է որ եւ ձեզի պիտի փոխանցեմ այս գիշեր: