Թուրքիոյ քաղաքական վերիվայրումներու բնական հետեւանք ըլլալով Եւորպայի տարածքին գոյացած է աքսորեալ մտաւորականներու լայն շրջանակ մը։ Երկրի մէջ հետապանդման ենթարկուած կամ մահուան սպառնալիքներու թիրախ դարձած մտաւորականներ Եւրոպայի մէջ նոյնիսկ աքսորի պայմաններուն տակ աւելի ազատ արտայայտուելու եւ արտադրելու միջավայր գտած են։ Անոնցմէ մէկն էր Տողան Աքհանլը, որ երկար տարիներ քաղցկեղի դէմ պայքարելէ ետք մահացաւ Պերլինի մէջ։ Այս լուրը հաղորդեց Եւորպայի Աքսորեալներու Խորհուրդը։ Ցաւակցական բնոյթի այդ գրութեան մէջ տրուած է նաեւ Աքհանլըի կեանքէն դրուագներ։
Աքհանլը ծնած է 1957 թուին Արթվինի Շաւշաթ գաւառը։ Ան 12 Սեպտեմբերի զինուորական յեղափոխութենէ ետք հարցաքննուեցաւ եւ 1985-ի Մայիսէն մինչեւ 1987-ի Սեպտեմբերը բանտարկուեցաւ Մեթրիսի զինուորական արգելանոցը։ 1991-ին գաղթեց Գերմանիա։ Մարդու իրաւունքներու պաշտպան եւ ցեղապաշտութեան դէմ գործող զանազան կազմակերպութիւններէ ներս աշխատութիւններ ունեցաւ։ Գերմաներէնէ թարգմանութիւններով, ռատիօ ծրագիրներով, գրական հարցազրոնյցներով եւ գրական պարբերականներուն յօդուածներ ստորագրելով բեղուն աշխատութիւն տարաւ։ Այդ աշխատութիւններու պատճառաւ մրցանակներ ստացաւ Պերլինի Ժողովրդավարութիւն Լայնախոհութիւն Միութիւն, «Pfarrer-Georg-Fritze» կազմակերպութիւններու կողմէ։ 2019-ին իրեն շնորհուեցաւ Կէօթէի մետայլը։
Տողան Աքհանլը հեղինակած է եօթը վէպեր, որոնցմէ մէկ մասը թարգմանուած է նաեւ գերմաներէնի։ Հեղինակած է երկու թատրերգութիւն եւ թարգմանութիւններ։ Հայ ընթերցողի համար հետաքրքրական է անոր թարգմանած «Թալադ Փաշայի Դատավարութիւնը», որ հրատարակուած է Իսթանպուլ։
Այս առթիւ Տողան Աքհանլը այցելած էր նաեւ «Ակօս»ի խմբագրատունը եւ մտերիմ զրոյցներ ունեցած էինք իր հետ։
Տողան Աքհանլըի մահով Թուրքիոյ մտաւորականութեան կողքին հայ ժողովուրդն ալ կը կորսնցնէ արժէքաւոր բարեկամ մը, որ ընդմիշտ զօրակցած էր Եւրոպայի հայ սփիւռքին ցեղասպանութեան ճանաչումին համար տարած աշխատանքներուն։
