ABD’de Massachusetts Üniversitesi’nde Kadın, Toplumsal Cinsiyet ve Cinsellik Çalışmaları Bölümü Başkanı olan Arlene Voski Avakian, Türkiye’ye ilk kez 2009’da Hrant Dink Anısına Atölye Çalışmaları toplantısı için geldi. Aslen Kastamonulu olan ailesinin izlerinin peşinde geçtiğimiz yaz bu şehre de giden Avakian, yola çıkana kadar yıllar boyu içinden geçtiği bütün duyguları, Kastamonu’da ailesinden hatırlar ararken hissettiklerini ve şehrin bugününde halkla, devlet daireleri ile buluşmalarını olanca samimiyeti ile yazıya döktü.

Gazeteci ve yönetmen Jocelyne Saab ile bir direniş silahı olarak kültürü, savaşın gerçeklerini aktarma yöntemlerini ve Ortadoğu’da kadın olmayı konuştuk.

Pek çok acıya, katliama, faili meçhul cinayete tanık olduğumuz 2015, bu ağır içeriğiyle doğası gereği yüzyıllık Ermeni Soykırımı’na gönderme yaparken, kültür sanat dünyası da bu resmi tabuyla yüzleşilen pek çok etkinliğe ve işe evsahipliği yaptı. Farklı alanlardan isimlere bu yılın iz bırakan etkinliklerini ve o etkinliklerin toplumsal bellek üzerindeki etkilerini sorduk.

2015, 1915 Ermeni Soykırımı’nın 100. Yılı olması açısından hayli önemliydi. Aylar, yıllar öncesinden hazırlıklar yapıldı ve deyim yerindeyse herkes nefesini tutup olacakları beklemeye başladı. Neler olup bittiğini yıl boyunca sayfamıza yansıttık, ancak yıl biterken şöyle bir soru aklımızı kurcaladı: “1915 ile yüzleşme açısından 2015 nasıl geçmişti?” ve “Türkiye Ermeni toplumu, fikir ve etkinlik üretme açısından neler yapabilmişti?” Bu iki soruya yanıt aramak için bu konularda faaliyet gösterenlerin, fikir üretenlerin kapısını çaldık; bununla da yetinmedik, Ermenistan’dan da görüşler aldık. 2015’te önemli aşamalar kaydedildiği konusunda çoğunluk mutabık, ancak belli ki daha katedilecek çok yol var.

Mutfağın siyaset ve tarihle ne kadar iç içe olduğunu anlatan Burak Onaran, “milli” mutfak kurgusundan domuz eti tartışmalarına, yemeğin sadece savaş, diplomasi, ya da propaganda ile değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet ve milliyetçilik, tüketim gibi kavramlarla ilişkisine değiniyor.

Türkiye'de son on yılda mahpus sayısı üç katına çıktı. 360 hapishanedeki yaklaşık 170 bin mahpus, her gün kötü muameleye maruz kalırken, özel şirketlere ucuz iş gücü olarak sunuluyorlar. Kadın, çocuk, LGBTİ, engelli veya yabancı mahpusların ise özel ihtiyaçları karşılanmıyor.

Irak’taydılar. IŞİD’den kaçtılar. Kader onları Yozgat’a getirdi. Zor şartlarda yaşıyorlar. BM göç başvurularına 2022 için randevu veriyor. Bu şartlarda 7 yıl daha nasıl yaşayacaklarını bilmiyorlar. Tek istedikleri akrabalarının yanına gitmek. Vartan Estukyan Yozgat’ın yeni Ermenilerini dinledi.

Nor Zartonk ve Getronagan Lisesi’nden Yetişenler Derneği üyelerinin girişimleriyle 10 Aralık Perşembe bir panel düzenlendi. Araştırmacı Yervant Baret Manok, konuşmasında Türkiye dışındaki Müslümanlaştırılmış Ermeniler konusunu ele aldı. Manok’la Türkiye dışındaki Müslümanlaştırılmış Ermenilerden Suriye’deki Ermeni İslam Aşireti’ne kadar birçok konuda söyleştik.

Hrant Dink Cinayeti Davası’nda kamu görevlilerin sorumluluklarına ilişkin iddianame, nihayet tamamlandı ve mahkemeye ulaştı. Peki bu iddianame Dink Ailesi avukatlarınının beklentilerini karşıladı mı, ortaya konan tablo, 2007 öncesi ve sonrası yaşananlarla ne derece uyumlu? Bu soruya yanıt aramak için Avukat Hakan Bakırcıoğlu ile cumartesi günleri Açık Radyo’da yayınlanan Radyo Agos için bir söyleşi gerçekleştirmiştik. O söyleşiyi sunuyoruz.

Agos arşivinde bugün Derik'te 'Kızıl Kilise' olarak bilinen Surp Kevork Kilisesi var. Çatışmalarda polis tarafından kapısı tahrip edilen tarihi kilise ve Derik'in son Ermeni sakinleri, 2013 yılında yaptığımız bir habere konu olmuştu.

2015, Ermeni Soykırımı’nın 100. yılı vesilesiyle büyük önem taşıyor. Yıl boyunca Türkiye’de ve dünyada pek çok anma etkinliği düzenlendi. 2015’te ilk kez bir Papa, 1915’te yaşananları soykırım olarak nitelendirirken, Avrupa Parlamentosu ve Almanya’nın Ermeni Soykırımı’nı kabul ettiğine tanık olduk. Soykırımın 100. yılında yaşananları ve bu yılın önemini, Clark Üniversitesi Holokost ve Soykırım Araştırmaları Merkezi’nden Prof. Taner Akçam’la konuştuk.

Özcan Alper’le, bugün vizyona giren ‘Rüzgârın Hatıraları’nın oluşum sürecini ve felaketin temsil edilmesi meselesini konuştuk.

Osmanlı Arşivleri’ndeki 400’e yakın resmî belgeyle 1915’in anlatıldığı ‘Bizzat Hallediniz’ sergisini, proje koordinatörü Salih Erturan, serginin küratörü Önder Özengi ve arşivlerin taranmasında önemli rol üstlenen Ahmet Yıldırım’la konuştuk.

Agos’un arşivinde bugün Antan Özer’i anıyoruz. 1994 yılında hayatını kaybeden oyun yazarı, hikayeci ve ozan Özer, Agos Gazetesi’nin ilk yılında bir Yervant Gobelyan yazısına konu olmuştu.

Tahir Elçi’yi, onu yakından tanıyan Meral Danış Beştaş, Mehmet Emin Aktar, Sezgin Tanrıkulu, Ferhat Encü, Şebnem Korur Fincancı, Orhan Gazi Ertekin, Orhan Kemal Cengiz, Emma Sinclair Webb, Emel Kurma, Özlem Dalkıran, Nalan Erkem ve Ara Sarafian yazdılar. *Bir güvercini daha vurdular

Özlem Dalkıran: O çamurlu ayaklarımızla kirlettiğimiz yerleri temizlemek isterken “Siz Tahir Bey için gelmişsiniz, asla olmaz, bana bırakın” diye elimizden fırçayı zorla alan genç kadının gözlerindeki yaş, benim yazacaklarımdan daha iyi anlatmaz mı Tahir'i?

Orhan Kemal Cengiz: Onun öldürülmesini Hrant Dink cinayetine benzettiler. Çok benziyor gerçekten de...

Avukat Nalan Erkem: Tahir, aldığı ölüm tehditlerini çok önemsiz bir şeyden söz eder gibi, anlatmıştı. Ben tedirgin bir şekilde kendine dikkat etmesini, koruma istemesini söylediğimde sımsıcak gülümseyerek omzuma vurmuş, ‘korkma bir şey olmaz, beni de öldürecek değiller ya’ demişti.

HRW (İnsan Hakları İzleme Örgütü) Türkiye raportörü Emma Sinclair Webb: Tahir, adaletsizliği net bir şekilde görebilen bir insandı. Hiçbir şeyin dengeli ve adil olmasına izin verilmeyen bir yerde dengeli ve adil olmaya çalıştı. Sonunda onu öldüren de bu oldu.

Helsinki Yurttaşlar Derneği/Emel Kurma: Haysiyet, barış, medeniyet ve nezaket kendi hayatının üslubu, karakteri ve hakikatiydi. Gülüşüne bir bakmak, ailesine ve yakınlarına, onu yad edenlerin aktardıklarına kulak vermek kafi.