Marta Sömek
Sayfa 2
“Ümit Tepesi”, 6-7 Eylül Pogromu’nun 70. yılında izleyiciyle buluşuyor
“Heybeliada Ruhban Okulu” kitabından aldığı ilhamla çekimlerini yapan belgesel fotoğrafçısı, sinema yönetmeni ve yazar Alberto Modiano imzalı “Ümit Tepesi” belgeseli, 6-7 Eylül Pogromu’nun 70. yılında Parma Beyoğlu’nda gösterilecek. Modiano ile 1964 Sürgünü ve 6-7 Eylül Pogromu’nu da konu alan film ile ilgili sohbet ettik.
4 Eylül 2025
Yıkıntılar arasında inançlar (3)
Kiliselerin 2023 depreminde ağır hasar aldığı Adıyaman, Malatya, Elazığ ve Diyarbakır’daki Hıristiyan halklar, umutla ibadethanelerinin onarılmasını bekliyor. Yazı dizimizin üçüncü ve son bölümünde, Süryani, Keldani, Ermeni ve Protestanların, mutfaktan kilise ya da odadan şapelde ibadet etseler de yeniden kiliselerine kavuşma arzularını dinliyoruz.
31 Ağustos 2025
Mucizelerle dolu Mor Gabriel'i horiepiskopos Gabriel Aktaş anlatıyor
594-668 arasında yaşamış, manastırın altın çağını yaşatmış, üç ölüyü dirilttiğine inanılan ve Süryani halkı için büyük bir öneme sahip olan Mor Gabriel, her yıl 31 Ağustos’ta anılıyor. Mucizeleri ve bereketiyle tarihte iz bırakan Mor Gabriel’in hikâyesini Süryani horiepiskopos Gabriel Aktaş’tan dinliyoruz.
28 Ağustos 2025
Yıkıntılar arasında inançlar (2)
Hatay’da 2023 depreminin ardından neredeyse tamamı yıkılan Hıristiyan topluluklara ait kiliselerin enkazı hâlâ kaldırılmamış durumda. Ayinlerini enkaz hâlindeki kiliselerinin önünde yapan Hıristiyanlar, ne vakıflarının ne de patrikhanelerinin restorasyon için bütçelerinin olduğunu söylüyor. Umutları baki: Kilisemiz onarılsın, cemaatimiz ibadetini edebilsin.
22 Ağustos 2025
Yıkıntılar arasında inançlar (1)
Yıkım, göç ve can kayıplarıyla Türkiye’deki Hıristiyan halkları da derinden etkileyen 2023 depreminin ardından, bölgedeki dini ve kültürel miras yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Hıristiyanlar ve Museviler, binlerce yıldır yaşatmaya çalıştıkları inanç ve ibadetlerini, ağır hasar alan kilise ve sinagoglarda sürdürüyor. Dosyamızın ilk bölümünde, Hatay ilçelerindeki yıkım sonrası bütçe yetersizliği nedeniyle onarılmayı bekleyen, halkların belleği, inancı, kimliği ve ortak geçmişini taşıyan kiliseler ile sinagogun durumunu aktarıyoruz.
16 Ağustos 2025
Bulgaristan’dan Balat’a “Yanbol’un Işığı”: ‘Unutulmuş odalar’da saklı bir hazine
Balat’ta kullanılabilen iki sinagogdan biri olan Yanbol’un içerisinde unutulan bir odada gerçekleştirilen onarım çalışmaları esnasında, Bizans’tan bugüne varan saklı bir hazine keşfedildi. Büyük çoğunluğu, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarına tarihlenen objeler, “Yanbol’un Işığı - Luz De Yanbol” ismiyle Temmuz itibarıyla sinagogda sergileniyor. 500. Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi Müdürü ve “Yanbol’un Işığı” küratörü Nisya İşman Allovi, “Koleksiyonda yer alanların her biri, sadece ritüel değil aynı zamanda kültürel hafıza açısından da çok kıymetli” diyor.
10 Ağustos 2025
Süryanilerin direniş ve matem günü: Simele’nin mirası yankılanmaya devam ediyor
4-5 Ağustos 1933’te, Irak’ın Simele kentinde 5 bin Asuri-Süryani katledildi. Süryaniler için matem günü olarak kabul edilen 7 Ağustos’ta, her yıl katledilenler anılıyor. Katliamın 92’nci yılında, bölgedeki Süryanilerin özerklik talebinin yok sayıldığını söyleyen Süryani araştırmacı Dr. Aziz Emmanuel Zebari, “Bu gün, yaşanan acıların yanı sıra direnişin ve adalet talebinin de ciddi bir hatırlatıcısı. Katliam, hem tarihî bir yara hem de tanınma, haklar ve güvenlik mücadelesinde bir dayanışma noktası olmaya devam ediyor” dedi.
6 Ağustos 2025
Ninova Ovası Soykırımı’nın 12. yılında Süryaniler: Özerklik hakkımız ve soykırım tanınmalı
Süryaniler her yıl 4 Ağustos’ta, IŞİD’in 2014’te gerçekleştirdiği Ninova Ovası Soykırımı’nı anıyor. Soykırımın 12. yılında Agos’a konuşan Bethnahrin Yurtseverler Birliği Başkanı Joseph Saliwa, “Yeni soykırımlar yaşanmadan, Ninova Ovası’nda kalan son izler ve Hıristiyanlar korunmalı, güvenli bir bölgeye dönüştürülmeli” dedi.
2 Ağustos 2025
Emine Ocak’ın oğlu: Son kaybımızı buluncaya kadar mücadelesini sürdüreceğiz
1995 yılında gözaltına alındıktan sonra işkenceyle öldürülen oğlu Hasan Ocak için adalet talebiyle Cumartesi Anneleri hareketini başlatan Emine Ocak, 22 Temmuz’da yaşamını yitirdi. “Yaşamı hep mücadelenin içinde geçti” diyen oğlu Hüseyin Ocak, “Annemize ve annelere sözümüz var, onların bıraktığı yerde, son gözaltındaki kayıplarımız buluncaya kadar onun mücadelesini devam ettireceğiz. Annem hiçbir zaman vazgeçmedi bu mücadeleden, biz de vazgeçmiyoruz” şeklinde konuşuyor.
31 Temmuz 2025
Serdar Korucu’dan yeni kitap: "Bu Yas Bitmez’, kimse bizi unutmamalı"
Gazeteci Serdar Korucu’nun, 2015-16 yıllarında yedi şehirdeki sokağa çıkma yasakları döneminde yaşananları, yakınlarını kaybedenlerin anlatımlarını kayda geçirerek hazırladığı “Bu Yas Bitmez” isimli kitabı okuyucuyla buluştu. “Onların cezasızlık karşısındaki mücadeleleri ve adalet taleplerinin altını çizdik” diyen Korucu, kitabını Selamet Yeşilmen’in eşi Abdurrahim Yeşilmen'in şu sözleriyle özetliyor: “Bizi unutmamaları lazım, kimse bizi unutmamalı, bu herkesin başına gelebilir.”
25 Temmuz 2025
Süryani dağlarının esintisiyle üç kadının emeğinden: İzla Cafe
İzla Cafe, Turabdin’de Süryani kadınlarının üretkenliğini, köklü yemek kültürünü ve dayanışmasını yaşatan üç Süryani kız kardeşin emeğiyle Haziran ayında açıldı. Kafeye emek veren kardeşlerden Songül Özgün Gürkan, “Bu kafe, kadın dayanışmasının kalbinden doğdu. Bir yandan bu toprakların kadim dağlarından biri olan İzla Dağı'na bir gönderme yaparken, diğer yandan ablamızın adını, anısını, mücadelesini ve insanlara kattığı umudu bu isimle yaşatıyoruz. Midyat’ta bir halkın ruhunu, kokusunu ve tatlarını hissetmek isteyen herkesi İzla Cafe’ye bekliyoruz” diyor.
20 Temmuz 2025
Anadilde eğitim mücadelesi: Lukas Aktaş’ın Süryanice yolculuğu…
Turabdin’in Bethkustan köyünde, anadilini ailesinden öğrenen Lukas Aktaş, Süryaniceyi yalnızca bir dil değil, “bir direniş, bir hatırlayış, bir umut” olarak anlatıyor. Çocukluğunda Süryaniceye sarılan Aktaş, bu yıl Artuklu Üniversitesi ve Süryani Dili ve Edebiyatı Bölümü birincisi oldu. Aktaş, “Bu dil olmadan dualarımız eksik kalır, hikâyelerimiz anlaşılmaz hale gelir, hatta mezar taşlarımız bile sessizleşir. Kendi hayatımda eksikliğini derinden hissettiğim Süryanice eğitimi, ileride başkaları için erişilebilir kılmak en büyük hedeflerimden biri” diyor.
19 Temmuz 2025
Sivas’taki Surp Minas Kilisesi ve mezarlığı harap halde
1915 öncesine kadar Ermeni yerleşimi olan Sivas’ın Zara ilçesindeki Alakilise köyünde bulunan ve 13’üncü yüzyılda inşa edilen tarihi Surp Minas Kilisesi’nin mezarlığı, tahrip edildi. Kiliseyi ziyaret ettikten sonra gözlemlerini gazetemiz ile paylaşan bir okuyucumuz, “Kilisenin aşağısında, genişçe bir alanda ortaya saçılmış kemikler olduğunu gördük. Görüntü çok kötüydü. Bu tahribata karşı bir şeyler yapılmasını umut ediyoruz” dedi.
10 Temmuz 2025
Kültür Bakanlığı hâlâ sessiz: Bin yıllık Ani Katedrali, cami olarak mı ziyarete açılacak?
Ermeni tarihinin en önemli merkezlerinden olan Ani'deki Ani Katedrali, restore ediliyor. Anadolu Ajansı 3 Temmuz’da geçtiği haberde, “Anadolu'da ilk cuma namazının kılındığı Ani'deki ‘fetih camisi’ restore ediliyor” başlığını kullandı. Haberde röportaj yapılan Ani Ören Yeri Kazı Başkanı Doç. Dr. Muhammet Arslan, “Çalışmaların tamamlanmasıyla caminin ziyarete açılacağını” söyledi. Haberin bu şekilde servis edilmesi katedralin cami olarak ziyarete açılması yönünde bir düşünce olduğunu akıllara getirdi. Haber gerek Türkiye’de, gerek Ermenistan’da tartışma ve soru işaretleri yarattı. Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterinde yapı “Ani Katedrali” olarak geçiyor. Bakanlık konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmadı. Yüksek Mimar ve Restorasyon Uzmanı Yavuz Özkaya da “Bakanlık resmi bir bilgilendirme yapmadı. Katedralin bir camiye dönüştürüldüğüne dair yapıda herhangi bir iz, bilgi, değişim, eklenti, vb. bulunmamakta” dedi ve Ani’nin 2016’da UNESCO Dünya Miras Alanı olarak ilan edildiğine dikkat çekti.
10 Temmuz 2025
"Şam’daki kilise saldırısını IŞİD değil, köktenci Sünni grup üstlendi"
Şam’da 22 Haziran’daki Mar İlyas Kilisesi’ne düzenlenen saldırıyı değerlendiren Bethnahrin Ulusal Konseyi Suriye temsilcisi Echoue Gouriye, “Bir ay önce, Levant Ulusal Konseyi temsilcileri, HTŞ’ye bağlı gruplar olduğunu düşündüğümüz kişilerce tehdit edildi. Tehdit ile kilise saldırısını birbirinden ayrı tutmuyoruz ve bir ‘tesadüf’ olduğunu düşünmüyoruz. IŞİD, bu saldırıyı üstlenmedi. Aksine köktenci Sünni bir grup üstlendi. Suriye Geçiş Hükümeti, Hıristiyan halklara güvence vermek için gerekli önlemleri almalı” dedi.
3 Temmuz 2025
5 yıldır kayıp olan Hurmüz Diril’in kızı: Adalet talebimizin karşılanması acil bir gereklilik
Şırnak’ın Mehre köyünde, 7 Ocak 2020'de kayboldukları düşünülen Keldani çiftten Şimuni Diril, 17 Mart’ta çocukları tarafından öldürülmüş olarak bulundu. Bugün 76 yaşına giren Hurmüz Diril’den ise 5 yıldır hâlâ bir haber alınamıyor. Kızı Gülcan Diril Üzümcü, “Babamın yaşı 71 olarak kaldı. Bu bir cinayet ve babam kayıp. Normalleştirilmesini kabul etmiyorum. Süryaniler-Keldaniler olarak adalet talebimizin karşılanması bir lütuf değil, acil bir gerekliliktir” dedi.
1 Temmuz 2025
Cumhuriyet tarihinde bir ilk: Süryanice kurstan 29 mezun
Türkiye’de yalnızca bir anaokulu bulunan Süryaniler, anadilinde eğitim hakkından faydalanamıyor. Uzman Süryolog ve Turabdin Enstitüsü Başkanı Adem Coşkun’un girişimiyle, Cumhuriyet tarihinde ilk kez, Mart ayında Midyat’ta Süryanice dil kursu açıldı. Üç ay süren kursta 29 öğrenciye eğitim veren Coşkun, “Süryaniler, anadillerine sahip çıkmalı” dedi.
28 Haziran 2025
Artür Bağdasaryan: İstanbul Filarmoni Derneği orkestrası kurulduğunda yüzde 80’i Ermenilerden oluşuyordu
Felix Mendelssohn'ın, “Bir Yaz Gecesi Rüyası” için bestelediği tüm sahne müziği Türkiye’de ilk kez, İstanbul Filarmoni Orkestrası’nın kuruluşunun 80’inci yılı onuruna 24 Haziran’da AKM’de eksiksiz olarak seslendirildi. Büyük bir ilgi ile izlenen etkinliğin sanat yönetmeni Artür Bağdasaryan ile konuştuk.
27 Haziran 2025
Stepan Epremyan'dan Melikcan Zaman için 'Yasak Serenat'
Sanatçı Stepan Epremyan, Vortvods Vorodman Kilisesi Patrik Mesrob Mutafyan Kültür Merkezi’nde verdiği ‘Yasak Serenat’ adlı konseri ani ölümüyle Ermeni toplumunu yasa boğan Melikcan Zaman’a adadı. Epremyan ile konser sonrası ‘Yasak Serenat’ı konuştuk.
19 Haziran 2025
Yerlerinden edilmiş çocukların objektifinden: Fotohane Darkroom
Mardin’de, 2024'te kurulan Fotohane Darkroom, göç mağduru çocuklara ücretsiz fotoğrafçılık ve karanlık oda teknikleri üzerine eğitim veriyor. Dünya Mülteciler Günü'nde atölye eğitmeni Amar Kılıç, 100’ü aşkın çocuğun analog kameralarla hayallerini fotoğraflama sürecini anlattı.
18 Haziran 2025
Süryaniler Sayfo’nun 110. yıl dönümünde soykırımın tanınmasını bekliyor
Türkiye’nin pek çok bölgesinde yaşayan 500 bin Süryani’nin “yok edildiği” Sayfo, yani Süryani Soykırımı’nın 110’uncu yıl dönümünde, Süryani Dernekler Federasyonu Başkanı Evgil Türker ile konuştuk. Türker, “Sayfo, Süryaniler için bir dönüm noktası oldu. Sayfo halkımızın kimliğidir. Süryanilerin isteği, Sayfo’nun kabul edilmesi ve yüzleşilmesi. Türkiye Cumhuriyeti bu sorundan kaçmamalı, soykırımı kabul etmeli” diyor.
14 Haziran 2025
“Azınlık kendini yaratmaz, çoğunluk tarafından yaratılır”
Azınlık haklarının korunabilmesi için ‘azınlık hakları’ kavramının ötesine geçmek gerektiğini belirten Strasbourg Üniversitesi Türkiye Çalışmaları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Samim Akgönül, “Devletin, ‘azınlıklara ait bireylerin’ kullanabilecekleri hakları güvence altına alması şart. Bu haklara sahip çıkmak bir toplumsal sorumluluktur” dedi.
7 Haziran 2025
Sokak hayvanları tehlikede: “Susmayın, normalleştirmeyin”
Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezi Başkan Yardımcısı Neşe Özkanoğlu, hayvan katliamına neden olacak yasaya karşı AYM’nin kararını, “Sistematik bir şekilde katledilecek her hayvanda AYM’nin eli var artık” sözleriyle değerlendirdi. Kadir Has Üniversitesi öğretim üyesi ve Dört Ayaklı Şehir Direktörü Dr. Mine Yıldırım da, “Belediyelerin yürüttüğü toplama faaliyetlerinin belgelenmesi ve ölümlerin sorumlularının teşhir edilmesi için izleme mekanizmaları kuracağız. Vazgeçmeyeceğiz” dedi.
29 Mayıs 2025
Gölgede kalan mesele: Lozan ve Süryaniler
İmralı temasları ile başlayan ve PKK kongresinde “fesih” kararı alınmasıyla ilerleyen süreçte, PKK’nin “Lozan” vurgusunda bulunması gündemdeki yerini koruyor. Lozan Antlaşması çeşitli yönleriyle tartışılırken gölgede kalan ve pek tartışılmayan bir mesele de Türkiye’nin gayrimüslim halklarından Süryanilerin yaşadıkları hak kayıpları. Antlaşmanın “Azınlıklar” başlığı altındaki 37 – 44. Maddeleri azınlık toplumlarının eğitim, dini ve geleneklerin korunmasına atıf yapıyor ve aslında herhangi bir grubun ismi zikredilmiyor. Bugüne kadar sadece Ermeniler, Rumlar ve Yahudiler devlet tarafından bu kapsamda görüldü. Süryaniler ise bu halklar arasında sayılmadı ve 100 yıllık süreçte büyük hak kayıplarına uğradılar. Süryani hakları aktivisti David Vergili, “Var olan eğitim kurumları, sonrasında da dini eğitim merkezleri kapatılarak, asimilasyon ve inkâr politikalarına maruz kaldılar. Varlıkları ve gelecekleri tehlike altında. Süryanilerin anadilinde eğitim hakkı ile yasal ve anayasal güvenceleri sağlanmalı" diyor.
29 Mayıs 2025
AP'de Süryani Soykırımı anması: "Sayfo bizim kimliğimizdir'
Avrupa Süryaniler Birliği (ESU), Sayfo Süryani Soykırımı’nın anma gününe haftalar kala Avrupa Parlamentosu’nda iki gün süren bir etkinlik düzenledi. Etkinliğin düzenleyicilerinden ESU Eş Genel Başkanı Tony Vergili, “Sayfo bizim kimliğimizdir. Halkımızın yaşadığı travmadan kurtulması, haklarını talep edebilmesi için Sayfo’nun tanınması gereklidir” diyor.
26 Mayıs 2025
Sevinç Özgüner’in katledilişinin 45. yılı: Barışın özlemiyle…
12 Eylül öncesi faşistler tarafından evi basılıp öldürülen ve "gerçek katilleri" bulunmayan TTB Merkez Konseyi üyesi ve diş hekimi Sevinç Özgüner, 45 yıl önce 23 Mayıs'ta katledildi. Kızı Alev Özgüner, “En büyük temennim, barışın nihayet tesis edileceği, hapishanelerde tutsak edilmiş dostlarımızın özgürlüklerine kavuşacağı bir toplumu hep beraber kurabilmemiz. İşte o zaman kaybettiklerimiz yattıkları yerde huzur bulacaklardır. O günlerin özlemiyle...” diyor.
23 Mayıs 2025
Pınar Aydınlar: "Dimdik girdim, başı dik çıktım"
HDK operasyonlarında tutuklanıp 13 Mayıs’ta tahliye edilen sanatçı Pınar Aydınlar, “Onurluca mücadele eden, değerlerine sahip çıkan bir kadın olarak hapisler, gözaltılar bizleri ve ailelerimizi yıpratsa da bizim onurumuz kadar kıymetli hiçbir şeyimiz yok. Dimdik girdim, başı dik çıktım. Bu benim için en büyük iradedir” mesajını verdi.
23 Mayıs 2025
Kıraathane Kitap Şenliği: Anadilleri buluşuyor
Yayıncılık sektöründe ayakta durmanın giderek zorlaştığı bir dönemde bağımsız ve butik 30 yayınevini İstanbul Edebiyat Evi’nde 7’nci kez bir araya getiren Kıraathane Kitap Şenliği, 25 Mayıs’ta son bulacak. Ermenice, Rumca ve Kürtçe yayınevi çalışanları, herkesi stantları gezmeye ve dayanışmaya çağırdı.
23 Mayıs 2025
Babasını aramak için gittiği derneğin başkanı oldu: “Kayıplarımızı istiyoruz”
30 yıl önce kaybedilen babası Fehmi Tosun’un akıbetini öğrenmek için avukat olan, 9 yaşında İnsan Hakları Derneği ile tanışan Jiyan Tosun, derneğin İstanbul Şube Başkanlığına seçildi. Tosun, Gözaltında Kayıplara Karşı Mücadele Haftası’nda 30 yıldır sürdürdükleri “kayıplarının akıbetinin açıklanması ve faillerin yargılanması” talebini yeniliyor.
22 Mayıs 2025
Bir Bardak Çayın Deminde: Bahçeden sofraya uzanan yolculuk
Saint Michel ve Notre-Dame de Sion Fransız Liseleri Permakültür kulüpleri tarafından 2016’dan bu yana düzenlenen “Tarım Ürünlerinin Yolculuğu” projesinin 6’ncısı olan ve sanatçı Alberto Modiano’nun objektifinden “Bir Bardak Çayın Deminde” fotoğraf sergisi, 16 Mayıs’a kadar açık. Sergiden elde edilen gelir ise kız çocuklarının eğitimine bağışlanacak.
15 Mayıs 2025

Abone Ol!

Agos'a abone olarak destek olabilirsiniz. Abone ol, hediye et, askıya abonelik bırak.