Çatışma sürecine baktığımızda da uluslararası camia “itidal” ve “ateşkes” tavsiye ederken yangına körükle giden tek ülke Türkiye.

Darbeye ya da darbe girişimine nasıl gelindiği de açıkça konuşulmalı, bilanço çıkarılmalıdır. AKP dört yıldır bu işten ısrarla kaçındığı gibi suçu genellikle başkalarının üzerine atmakta.

Yolu ve sözü çok da dolandırmaya gerek yok. Her zaman söylüyoruz. Bu kaostan seçim ile çıkılır. Yok, toplumumuzdaki kimi etkili isimler vakıf seçimlerinde oy verecek olan Ermeni halkına güvenmediği için bu seçimler yapılmıyorsa, bu çıkmaz sokaklarda çok dolanırız.

Dava gerçekten de son zamanlarda tanık olduklarımıza benzer bir şekilde akla mantığa sığmayan bir dava. Zaten kamuoyunda alenileşmiş bir gelişmeyi haber yaptıkları için farklı siyasi çizgilerden gazeteciler yine bir torbaya doldurulup hapse atılıyor.

TBMM’de temsil edilen, 6 milyon oy almış bir parti hakkında böyle hükümler vermek bir gazetecinin görevi olmasa gerek. Üstelik, bahsedilen türden şiddet eylemlerini HDP’liler de kınarken ve bu açıklamalara bilerek yer verilmezken..

“Neden şimdi?” sorusunun hayli basit bir yanıtı var ve yanıtın basit olması gerçek olmadığı anlamına gelmez.

Burada üzerinde dikkatle durmamız gereken iki mesele ortaya çıkıyor. İlki, yazının başından beri tarif etmeye çalıştığım, oluşturulan bu nefret ikliminin bu mesajlarda payı olup olmadığı. Herhalde olmadığını söyleyemeyiz. İkincisi ve daha önemlisi de, bu mesajların birbiriyle bağlantılı olup olmadığı.

Sadece Batı’nın finans çevreleriyle arayı iyi tutarak ya da liberal/global ekonominin gereklerini yerine getirerek yeni bir çıkış yolu bulunabilir mi? Biraz zor. Bunların ötesinde, yoksulların, ezilen kesimlerin ihtiyaçlarına da yanıt verecek bir politika geliştirmek gerekiyor.

Bizim memleket her şeyi semboller üzerinden anlamayı ve açıklamayı çok sever. Bunlara takılırız daha çok. Yoksa, Cumhuriyet Bayramı olsun, 23 Nisan olsun, 19 Mayıs olsun, bunların toplumsal, siyasal, demokratik açıdan şimdi neye işaret ettiğini, neye denk geldiğini tartışmayız. Daha doğrusu onu da yine, Atatürk, Vahdettin gibi semboller, şahıslar üzerinden tartışırız.

“Bu da nereden çıktı?” diye baktığınız bir haber ya da yorum, bir süre sonra bir bakarsınız, en yetkili ağızlarda bir başka versiyonuyla yer bulur olmuş. İkili bir mekanizma işler burada.

Krizi fırsata çevirmek konusunda her zaman hüner gösteren AKP, şimdi de baro ve meslek odalarının seçim sistemlerini bir oldubittiyle değiştirmek istiyor.

Peki ama rejim kendi unsurunu koruyacak diye ne olmuş oluyor? Sadece eşcinseller ve nikâhsız yaşayanlar değil, bu sözleri eleştiren herkes rejim tarafından hedefe konmuş oluyor. Yani alt alta dizdiğimizde öyle tehlikeli bir manzara ortaya çıkıyor ki, saymakla bitmiyor.

Bu politika sonuç olarak devlet çizgisinden sap(a)mayan, hatta buna yeltenmeyen kurumlar yaratmış (bunların başında Patrikhane sayılabilir) ve bunun da ötesinde, Ermenilerin bu topraklardan tekrar göç etmesi için yeni yollar açılmış, bunda başarı da sağlanmış, Ermenilerin binlerce yıllık yurdu olan Anadolu’dan Ermeni izleri kazınmış, kiliseler, manastırlar yıkılmaya yüz tutmuş, daha da önemlisi, kalan Ermeni nüfus konuşamaz, başına geleni anlatamaz hale getirilmiştir.

Soylu’nun görevde kalmasını isteyenlerin üzerinde durduğu nokta, ‘terörle mücadele’deki başarılardı. Sözü edilen ‘terörle mücadele’den herhalde şunu anlamalıyız. Olur olmaz herkese terörist yaftası yapıştırılması, HDP’li siyasetçilerin her fırsatta aşağılanması ve kriminalize edilmesi, tüm muhaliflerin baskı altına alınması.

Koronavirüs salgını büyürken, hayatını kaybedenlerin sayısı da artıyor. Koç Üniversitesi Dahili Tıp Bilimleri Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Sibel Sakarya ile böylesi bir salgına karşı neler yapılması gerektiğini ve halk sağlığı merkezlerinin üstlenebileceği rolü konuştuk.

Hükümet Türkiye’nin geleneksel devlet politikasını bir adım daha ve hayli gaddar biçimde ilerleterek siyasi muhalifleri apaçık ölüme terk ediyor.

Bu salgınla birlikte belli oldu ki Türkiye hiç de öyle söylendiği gibi dünyanın sayılı ekonomileri arasında değil. Her ülkeyi sarsan bu salgın nedeniyle öncelikle, ‘Evde kal’ çağrısı yapılan çalışanlara yönelik bir paket açıklanması gerekirdi. Ancak bu hem yapılmıyor, hem de belli ki yapılamıyor.

Koronavirüs global çapta ekonomiyi de olumsuz anlamda etkiliyor. Ülkeler peşpeşe finansal paketler devreye sokuyor. Dünya ekonomisini ve Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeleri neyin beklediği büyük bir soru işareti. Gelişmeleri Birikim dergisi yazarı Ahmet İnsel ile konuştuk.

Koronavirüsün yaygınlık kazanması ile yalan ya da manipülatif haberler de kendine yeni bir alan buldu. Uzun yıllar haber kanallarında program hazırlayıp sunan, yöneticilik yapan Mirgün Cabas son zamanlarda haber doğrulama sitesi teyit.org ile çalışmalar yürütüyor. Cabas ile gelinen son durumu konuştuk.

Peki ne yapılabilir? Doğrusu Hükümet’in çalışanlara yönelik daha kapsamlı bir paket üzerinde çalışması iyi olurdu. Bu salgın ortamında çalışanların da kendilerini koruyabilecekleri ama aynı zamanda işlerini kaybetmeyecekleri bir önlem paketi toplumu daha fazla rahatlatabilirdi.

Bu grubun ismi ilk olarak, Ahmet Davutoğlu’nun başbakanlıktan edilmesinde yaptıkları yayınlar vesilesiyle geçmişti. Yargı ve iktidar içinde etkili oldukları söyleniyor. Gerçekten öyle mi, bilemiyorum, ancak böylesi totaliter baskı rejimlerinde bazı grupların en tepeye çok yakın olup, istediklerini yapabildiklerini, tarih bize her zaman göstermiştir.

Manzaraya baktığımızda iktidarın insan hayatları üzerinden tehlikeli bir hesap yürüttüğünü görüyoruz. Mültecilerin AB’den bir yeşil ışık gelmeden sınıra yönlendirilmesi, çok açık ki, insan kayıpları ve hastalıklar anlamına gelecekti. Yollarda çekilen çile ve sınırda sıkışıp kalınarak yaşanan perişanlık da cabası. Üstelik bu ortamda insan kaçakçıları da kendilerine resmî bir görev verilmişçesine tekrar harekete geçip insanları sömürmeye başladılar.

Karşı karşıya kaldığımız durum, 1930’ların, bireysel ve toplumsal özgürlükleri “Millet böyle istiyor” gerekçesiyle askıya alan rejimlerine benzer bir rejimin her gün siyaseti ve hukuku yerle bir etmesidir

Bu tablo içinde, “Siyasi ayak kimdir?” sorusunun yanıtı pek de CHP imiş gibi durmuyor. Olan, AKP’nin işine yaradığı sürece Gülen Cemaati’ni kullanıp daha sonra ittifak değiştirmesidir.

Açık Radyo’da Cumartesi sabahları yayınlanan Radyo Agos’ta 2019 yılının son programında, Beyoğlu ve Tünel’in 1950’lerine, 60’larına ve 70’lerine tanıklık eden iki ustayı, iki tatlı insanı ağırladık. Merujan Gevik ve Ara Teller. İkisi de kuyumculuk zanaatının güzel dönemlerine tanıklık etmiş isimler. Pakrat Estukyan ile birlikte gerçekleştirdiğimiz bu sohbette, eski zamanlara yolculuk ettik, mesleğin o güzel ustalarını hatırladık.

Yakın zamana kadar Ermenistan’ın, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı nezdindeki Türkiye temsilcisi olan Prof. Dr. Arsen Avagyan sadece bir diplomat değil aynı zamanda verimli bir akademisyen. Avagyan’ın Gaidz Minassian ile birlikte kaleme aldığı “Ermeniler ve İttihat Terakki” başlıklı çalışması daha önce Aras Yayınları tarafından yayınlanmıştı. Avagyan şimdi yeni bir çalışma ile Türkiyeli okurların karşısında. “Karanlıkta Kalmış Bir Eylemci: İttihatçı Komünist Salih Zeki (Kuşarkov)” başlıklı çalışma, TÜSTAV Sosyal Tarih Yayınları tarafından yayınlandı. Ermeni Soykırımı sürecinde özellikle Deyr-i Zor mutasarrıflığı döneminde kıyıcı bir rol üstlenen Salih Zeki’nin daha sonra Bakü’de TKP’nin kuruluşunda önemli bir rol oynaması ve onun tüm hayat hikayesi, Türkiye’nin yakın tarihi açısından da ilginç ayrıntılar içeriyor.

Sanasaryan Han niçin Ermeni toplumuna geri verilmiyor? İhale için neden Anayasa Mahkemesi’nin kararı beklenmiyor? Bu konuda kapalı kapılar arkasında alınmış kararlar, yapılan pazarlıklar mı var? Patrikhane’nin bu konudaki açıklaması-itirazı resmî makamlarca neden görmezden gelindi? Milletvekillerinin verdikleri soru önergelerine niçin yanıt verilmiyor?

Suriyeli Mahmud’un başından geçenleri düşünürken, insan ister istemez Ermeniler’in durumunu da düşünüyor. Mesela aklım hemen yeni tanıştığım insanların bana genellikle söylediği ve diğer Ermeniler’e de söylendiğinden emin olduğum şu cümleye gitti. “Bizim Ermeni komşularımız vardı, çok iyi insanlardı...”

Münih Ludwig-Maximilian Üniversitesi’nde çalışmalarını sürdüren Talin Suciyan’ın Tanzimat döneminde Ermeni toplumunun devletle, diğer topluluklarla ve kendi içinde yaşadığı sorunlara ilişkin kaleme aldığı habilitasyon tezi oy birliği ile onaylandı. Suciyan ile habilitasyon tezini ve Ermeni Patrikhanesi arşivlerine yansıyan manzarayı konuştuk.

Boğaziçi Üniversitesi’nin 2008 yılından bu yana geleneksel olarak Hrant Dink anısına düzenlediği konferansların bu yılki konuğu Eleni Varikas’tı. Çalışmalarını Paris Vincennes Üniversitesi/Paris 8 ve CNRS’e bağlı Paris Sosyoloji ve Siyaset Araştırmaları Merkezi’nde sürdüren Varikas özellikle dışlanmışlar ve modern dünyanın “parya”ları üzerine odaklanıyor. Varikas ile aynı günlerde ünlü Marksist sosyolog ve filozof Michael Löwy de İstanbul’da bir konferans verdi. Löwy ve Varikas konferans sonrasında “23,5 Hrant Dink Hafıza Merkezi”nde idiler. İki akademisyenle hem Hrant Dink’in mücadelesini, hem de yakın tarihin ve şimdinin dışlanmışlarını, muhalif hareketleri, hafıza ve hatırlamayı konuştuk.

Sen hepimizden iyi biliyorsun, buraya bir günde gelinmedi. Bu yolu hazırlayan, açan kesimler, isimler vardı. Onlar hâlâ soruşturulmuş değil.

Hrant Dink Cinayeti Davası İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nde sürüyor. 2016 yılından bu yana kamu görevlilerinin yargılandığı davada şu aşamada tanıklar dinleniyor. Bir sonraki celse 18 Şubat’ta. Ancak özellikle cinayete giden yol ve cinayetin nasıl karara bağlandığı hala açığa çıkmış değil. Dink Ailesi avukatlarından Hakan Bakırcıoğlu ile davada gelinen aşamayı konuştuk.