Նկարչութեան մեկնակէտը առաջին հերթին գիծն է անկասկած։ Նախնական մարդը հետք թողած որեւէ իրով՝ ածուխի, գաճի կամ կաւի միջոցաւ նախ գիծ մը գծեց քարայրի պատին վրայ։ Ապա փորձեց ընդօրինակել իր շուրջը տեսածները։ Շատ աւելի ուշ եկաւ այդ գծուածները ներկելու խորհուրդը։ Գիծը այսօր ալ գեղանկարչութեան կարեւորագոյն միջոցն է։ Եւ արուեստագէտը այս օր ալ իր շուրջը տեսածները կը վերարտադրէ գիծերով։ Անշուշտ հիմա քարայրի պատերուն տեղ կը նախընտրէ թուղթն ու մատիտը կամ կտաւն ու վրձինը։ Բայց ինչպէ՞ս կրնանք մերժել քաղաքի պատերը զարդարող հնարամտութիւնը՝ կրաֆիթին։ Արդարեւ կրաֆիք արուեստն ալ գեղանկարչութեան անբաժան մասնիկն է։

Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին պատ­կե­րաս­րա­հում։ Ի՞նչ կա­տարուեց մեզ հետ 100 տա­րի առաջ։ Արիւ­նա­հեղու­թիւն։ Այ­սօր մենք զո­հի բար­դոյթից ձեր­բա­զատ­ւում ենք, փո­խելով «արիւ­նա­հեղու­թիւն» հաս­կա­ցու­թիւնը «արիւ­նա­ռու­թիւն»ով։ Մե­ծի Տանն Կի­լիկիոյ Արամ Ա. Կա­թողի­կոսի ասած «արիւ­նը աւի­շը դար­ձաւ մեր կեան­քին, տա­լով իմա­ցեալ մա­հով նա­հատա­կուե­լու քա­ջու­թիւնը»։

Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը խորհրդան­շող ան­մո­ռուկ ծա­ղիկը 2015-ի տա­րեմու­տով իրենց վզին կա­­խող կամ լամ­­բա­­­կին ագու­­ցողնե­­րը գի­­տէին թէ այդ նշա­­նը պի­­տի պա­­հեն ամ­­բողջ տա­­րուան ըն­­թացքին, նոյ­­նիսկ աւե­­լի ալ եր­­կար։ Այդ գի­­տակ­­ցութիւ­­նով էր որ «Քա­­լան» ըն­­կե­­­րու­­թեան սե­­փակա­­նատէր Հա­­սան Սալ­­թըք տա­­կաւին 2013-ին անուանի երա­­ժիշտ Արա Տինքճեանին խոր­­հուրդ կու տար որ յա­­տուկ ձայ­­նագրու­­թիւն մը պատ­­րաստե­­լու է Մեծ եղեռ­­նի դա­­րադար­­ձին հրա­­տարա­­կելու հա­­մար։ «Դուն կը որո­­շես թէ մե­­նանուագ պի­­տի ըլ­­լայ, թէ ոչ փոքր կամ մեծ նուագա­­խումբի ըն­­կե­­­րակ­­ցութիւն։ Ուր որ ու­­զես կրնաս ձայնագրել, ԱՄՆ, Հա­­յաս­­տան կամ Թուրքիա։ Կա­­րեւոր է ժո­­ղովուրդիդ հա­­մար այս բա­­նը ընելդ» ըսած էր։ Տինքճեան կը խոս­­տո­­­վանի որ այս առա­­ջար­­կը բա­­ւական ցնցած էր զինք։ Ոդի­­սակա­­նը լսենք Արա Տինքճեանի խօս­­քե­­­րով՝ որոնք տե­­ղադ­­րուած են «Յոյս եւ Իրո­­ղու­­թիւն» ալ­­պո­­­մի կող­­քա­­­շապ­­կին մէջ։

Շաբաթ 9 Մա­­յիսին Պէ­­յօղ­­լուի Ճե­­զայիր սրա­­հին մէջ տե­­ղի ու­­նե­­­ցաւ գրա­­կան երե­­կոյ նուիրուած Զահ­­րա­­­տի (Զա­­րեհ Եալ­­տըզճեան) 91-րդ տա­­րեդար­­ձին, որուն ըն­­թացքին ներ­­կա­­­յացուեցաւ նա­­յեւ երե­­կոյի կազ­­մա­­­կեր­­պիչ «Արաս» Հրա­­տարակ­­չա­­­տան կող­­մէ հրա­­տարա­­կուած հե­­ղինա­­կին թրքե­­րէն թարգմա­­նու­­թիւննե­­րու հա­­տորը։

Կազ­մուելուն 42-րդ տա­րեդար­ձը ան­ցեալ տա­րի տօ­նած «Սա­յաթ Նո­վա» երգչա­խումբը 22 Մա­յիսին հա­մերգ պի­տի ու­նե­նայ։ «Կռունկ» խո­րագ­րուած հա­մեր­գը հան­դի­սատե­սին պի­տի ներ­կա­յաց­նէ 100 տա­րի առաջ Անա­տոլու ապ­րած հայ երա­ժիշտնե­րուն եւ եր­գա­հան­նե­րուն գոր­ծե­րը։ Հա­մեր­գին որ­դեգրած կար­գա­խօսը «խապ­րիկ մը մեր աշ­խարհէն» առ­նուած է «Կռունկ» եր­գէն։ Շիշ­լի Քէնթ Մշա­կու­թա­յին Կեդ­րո­նին մէջ տե­ղի ու­նե­նալիք հա­մեր­գը ժա­մը 9-ին պի­տի սկսի։ Այս առ­թիւ զրու­ցե­ցինք երգչա­խումբի ղե­կավար Մե­լիք­ճա­ն Զամանի եւ վար­չութեան ան­դամ Նա­րօտ Էր­քօ­լի հետ։

Իրա­կանու­թեան մէջ կը մեռ­նի, եւ մենք կա­րողու­թիւնը եւ իրա­ւունքը ու­նինք իր մա­հը սգա­լու։ Իրա­ւունքը մէկ կողմ, դժուարը սգա­լու կա­րողու­թիւնն է։ Չի բա­ւեր կորսնցնել, նաեւ մենք կը կրենք ցա­ւը չսգա­լու։ Չենք կրցած նոյ­նիսկ սգալ, լալ, հեծկլտալ ու մղկտալ։ Եթէ սգա­ցած ենք, սգա­ցած ենք գաղտնա­գողի։ Քա­նի որ եթէ Պոլ­սոյ մէջ ար­գի­լուած եղած է, ապա սփիւռքի մէջ ամօ­թալի եղած է սգալ, հար­կա­ւոր եղած է ոտ­քի կե­նալ, ոտ­քի մնալ, հար­կա­ւոր եղած է վե­րապ­րիլ։ Կամ ար­գի­լուած, կամ վե­րապ­րե­լով տա­րուած, մոռ­ցած ենք սգալ։

Կարգ մը գիրքեր գնահատանքի արժանի են ոչ միայն իրենց բովանդակութիւնով, այլ նաեւ ստեղծման ամբողջ գործընթացով։ Այս հաստատումը կ՚ընենք, քանի որ կը տեսնենք թէ անոնք մեծ դժուարութիւններ յաղթահարելով հասած են ընթերցողին։ Այդ տեսակ գիրք մըն է Սերտար Ճանի «Մեծ Մօրս Հէքեաթները» անուն գիրքը, որուն հեղինակը ամենածանր տանջանքներով ծանօթ Տիյարպէքիրի բանտէն արձակուելով, 1991-ին, Թուրքիոյ համար խիստ դժուար տարեթիւի մը համարձակեցաւ 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան մասին գրելու։ Մահապարտ մըն էր ան ու ամէն օր կը սպասէր այդ պատիժին գործադրման։ Բայց յեղափոխականը մահուան ճանապարհին իսկ պիտի մտածէ Թուրքիոյ պետութեան ուրացումով, ժխտումով, սուտով հիւսած պարիսպը փլելու մասին։ Երջանկութիւն է տեսնել որ այդ պարիսպը փլելու ուխտածներու թիւը օրըստօրէ կ՚աւելնայ։ Այս գիտակցութիւնով գիրքի հրատարակութենէն 24 տարիներ ետք ուզեցինք հեղինակին՝ Սերտար Ճանի հետ զրուցել։

Այս տա­րուայ գրա­ֆիկա­կան հու­մո­րի մի­ջազ­գա­յին փա­ռատօ­նը, որին մաս­նակցե­ցին 47 երկրնե­րի 141 եր­գի­ծան­կա­րիչ­ներ, հա­յերի ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100-եակից զատ ար­ձա­գան­գեց ժա­մանա­կակից աշ­խարհի պա­տերազմնե­րի ար­դիականա­ցուած ձե­ւերին։

Պողազիչի Համալսարանի Թատերախումբը՝ «Գիշեր Մը Փերայի Մէջ» խորագրուած թատերական գործով պիտի ներկայանայ հանդիսատեսին։

Հրանդ Տինք Հիմ­­նարկը ինչպէս նա­­խորդ տա­­րիներ այս տա­­րի ալ կոչ կ՚ուղղէ հա­­մացան­­ցի եւ մա­­մու­­լի մի­­ջոցաւ բո­­լոր անոնց, որոնք պի­­տի կա­­րենան թեկ­­նա­­­ծու­­ներ առա­­ջար­­կել մի­­ջազ­­գա­­­յին Հրանդ Տինք Մրցա­­նակի հա­­մար։ Հիմ­­նարկի այս նա­­խաձեռ­­նութեան շնոր­­հիւ Իս­­թանպու­­լի տա­­րեկան տո­­մարին մէջ նշո­­ւած օր մը դար­­ձաւ 15 Սեպ­­տեմբե­­րը՝ Հրանդ Տին­­քի ծննդեան օրը։

«Ակօս»ի ընթերցողներուն ծանօթ գեղանկարիչ Մերի Մուն կը ներկայանայ իր ստեղծագործութիւններով

Մարտի 19-ից մինչեւ Ապրիլի 1-ը Երեւանի Նկարիչների Տանը անցնում է Արեւավիշապ միջազգային գրաֆիկական հումորի փառատօնը, որն արդէն 3 տարեկան է։ 2013-ին Արեւավիշապի թեման գիրքն էր, քանզի Հայաստանը նշում էր հայ գրատպութեան 500-ամեակը։

Ցեղասպանութեան 100 ամեակի տարելիցին առթիւ Տիյարպէքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցւոյ մէջ համերգ մը տեղի պիտի ունենայ։ Ռաֆֆի Պետրոսեանի դաշնամուրային մենահամերգը, 23 Ապրիլ, Հինգշաբթի օրը, ժամը 19.00-ին պիտի սկսի։ Համերգէն առաջ, ժամը 18.30-ին ցեղասպանութեան զոհ 1.5 միլիոն հայ նահատակներուն յիշատակին մոմավառութիւն մը տեղի պիտի ունենայ։

Ամէն թռչուն թեւեր ունի եւ կարող է չուել տաք Եգիպտոս, բայց ճանապարհը գիտի միայն երամը։ Թռչուններից կազմուած երամը դառնում է մի մարմին եւ ձեռք է բերում այն բնազդը, որն օգնում է գտնել ճանապարհը դէպի Եգիպտոս։ Այդ բնազդը գործում է միայն այն դէպքում, երբ թռչունները երամի մէջ են միաւորւում։ Եթէ նրանք թռացրիւ լինեն, ապա բնազդը կ՚անհետանայ եւ թռչունները վայր կ՚ընկնեն անկենդան։ Չուելու ընթացքում ամէն թռչուն տրւում է երամին, դառնալով նրա մասնիկը… Գեղեցիկ է, այնպէս չէ։ Հրանդ Մատթէոսեանի խոհերից է։ Մեր ազգի մասին չէ, անշուշտ։ 100 տարուայ մէջ երամ չկազմեցինք, տաղանդաւոր անհատները, որոնք կան ամէն բնագաւառում, մնացին անպահանջ ու առանձին, նրանց տաղանդը չծառայեց ազգին եւ պետականաշինութեանը։

Կը զգաս գաղութը, իր ամբողջ ուժով ու ներուժով ու ինքնութեամբ- մինքնութեամբ։ Եկած են մարդիկը, ահա հոս են բոլորը, նոյնքան կենդանի որքան մերինները, նոյնքան բամբասող, նոյնքան հագուած շքուած, նոյնքան մրցակցային։

Անտարես-ը հրատարակած է թրքերէնէ թարգմանուած երեք գիրքեր, Ահմէտ Համտի Թանփընար-ի «Խաղաղութիւն», Էլիֆ Շաֆաքի «Իսթանպուլի Բիճը» եւ Օրհան Փամուքի «Իմ անունը կարմիր է» գիրքերը։ Երեք գիրքերուն ալ թարգմանիչը Արփի Աթաբեկեանն է։ Արփիին հետ կը խօսինք այս թարգմանութիւններուն մասին, անոնց գրականութեան, այս գրականութեան հայաստանցի ընթերցողին ներկայացման, եւ ընդհանրապէս Հայ-Թուրքի իրականութեան գրական երեսակին շուրջ։

Ըստ Աստուածաշունչի զրոյցի մը, սպիտակ, մեղրահամ նիւթ մըն է մանանան, որ ամէն առաւօտ առատութեամբ երկինքէն կ՚իջնէր Սինա անապատի բոյսերուն վրայ, որով կը սնանէին Իսրայէլացիները, Մովսէսի Եգիպտոսէն գաղթի ժամանակ։

Արդի Հայաստանեան գիրքի աշխարհի ամենէն երեւելի կառոյցներէն մէկն է Անտարես հրատարակչութիւնը։ Ան կը թարգմանէ ու նաեւ յատուկ տեղ կու տայ թրքական արդիական գրականութեան, զոր թարգմանելով կը նպատակադրէ վերաիմաստաւորել Թրքա-Հայկական իրականութիւնը։ Այս առթիւ հարցազրոյց մը կատարեցինք Անտարես հրատարակչութեան վարիչ Արմեն Մարտիտոսեանի հետ, զոր կու տանք ստորեւ.

Նկատի ունեալով, որ Սրուանձտեանցի այս խօսքերը մեկուկէս դար առաջ գրի առնուած են, եւ այդ օրերուն ուրարտագիտութիւնը այսօրուան մակարդակին չէր հասած, զանց կ’առնենք բեւեռագրերու մասին խօսքերը եւ այս անգամ խօսքը կու տանք պատմութեան ուսուցիչ Գէորգ Մեսրոպին եւ անոր «Նախահայաստանի Պատմութիւն-Ուրարտու» անուն գործին.