Անուանի կինօբեմադրիչ Ատոմ Էկոեան Սերա Տինքի եւ Էրիք Նազարեանի պսակադրութեան մասնակցեցաւ իբրեւ նորապսակներու խաչեղբայրը։ Այդ մէկ շաբաթուան թոհուբոհի մէջ Մարալ Տինք յաջողեցաւ Ատոմ Էկոեանի հետ զրուցելով, Իսթանպուլեան տպաւորութիւններու մասին։

Երբեմն յանկարծակի երեւոյթներ կը յուշեն անցնող տարիները։ Այդպէս յանկարծակի առերեսում մը ապրեցանք երբ որմնազդի վրայ տեսանք «Իսթանպուլի 43-րդ Երաժշտական Փառատօն» գրութիւնը։ Այդ որմնազ­դը ինքնա­բերա­բար մեզ տա­րաւ վաղ երի­տասար­դութեան տա­րինե­րու։ 1972 տա­րեթիւն է մատ­նանշուածը։ Տա­րեթի­ւը՝ որ դուրս եկած ենք ծնո­ղական ան­մի­ջական հո­գատա­րու­թե­նէ եւ սկսած ենք որո­նել մեզ ձե­ւաւո­րող ճա­շակ­նե­րը, միտ­քե­րը, մի­ջավայրնե­րը։ Ձեռ­նարկած ենք Սա­յաթ Նո­վա երգչա­խումբի հիմ­նարկութեան։ Եթէ նա­խապէս ամ­բողջո­վին շրջա­պատուած էինք ըն­տա­նեկան կամ դպրո­ցական յա­րաբե­րու­թիւննե­րով, հի­մա դուրս եկած այդ դաշ­տէն կը փոր­ձէինք նոր ծա­նօթու­թիւններ, նոր ըն­կե­րու­թիւններ կազ­մե­լ։ Այ­սօր սի­րելի յի­շատակ մը դար­ձած Արա Ղու­պե­սերեանի հետ ծա­նօթա­նալով գիւ­տը ըրած էինք դա­սական երաժշտութեան։ Գիւտ մը, որ մեր առ­ջեւ լայ­նօ­րէն կը բա­նար հա­մաշ­խարհայնաց­ման դռնե­րը։ Այդ դռնէն կը մտնէինք նոր աշ­խարհ մը որ մեզ պի­տի պար­գե­ւէր աւե­լի նուրբ ճա­շակ, աւե­լի զգա­յուն երաժշտա­կան ըն­կա­լում, որոնցմով աւե­լի հա­րուստ պի­տի զգա­յինք մենք

Հա­յաս­­տա­­­նի առաջ­­նա­­­կարգ երա­­ժիշտնե­­րու կար­­գին կը դա­­սուի ծա­­նօթ ճա­­զի դաշ­­նա­­­կահար Տիգ­­րան Հա­­մասեանը։ Ան վեր­­ջերս ձեռ­­նարկած է հիւ­­րա­­­համերգնե­­րու ծրագ­­րին, որ ու­­նի նաեւ ուխտագ­­նա­­­ցութեան բնոյթ։ Հա­­մասեան որո­­շած է աշ­­խարհի վրայ հա­­րիւր եկե­­ղեցի­­ներու կա­­մար­­նե­­­րու ներ­­քեւ հնչեց­­նել Կո­­միտա­­սեան մե­­ղեդի­­ները եւ հայ ժո­­ղովուրդի պատ­­մա­­­կան տա­­ղերը։

Հայաստանի հեռուստաընկերութիւններու շրջանակներէ ներս ծանօթ անուն մըն է Արթիւր Բաղտամեանը։ Երբ առաջին անգամ արբանեակի դրութեամբ կարելի եղաւ «Հ1» հեռուստակայանի հաղորդումներուն հետեւիլ, օրուայ ուշ ժամերուն ամենահաճելի հաղորդումը դարձած էր Բաղտամեանի վարած «Կէսգիշերային Ճեպընթաց»ը։ Իր հիւրերու հետ վարած զրոյցները ուսուցողական յատկութիւն ունէին բոլորին համար։

Իսթանպուլի երաժշտական փառատօ­նի շրջագ­ծով հիւ­րա­բար քա­ղաքս կը գտնուի հայ երաժշտու­թեան մե­րօրեայ կա­րեւո­րագոյն յօ­րինող Տիգ­րան Ման­սուրեան։ Ստո­րեւ կը ներ­կա­յաց­նենք թեր­թիս աշ­խա­տակից Լո­րա Սա­րըյի մեծ եր­գա­հանի հետ կա­տարած հարցազրոյցէն հատուածներ։

Պաղլամա, տարբեր տեսակի սրինգներ, էլէքտրոկիթար, բամբ կի­թար, հա­րուա­ծային գոր­ծիքներ նուագող հինգ երա­ժիշտներ բեմ եկան նախ, ապա անոնց միացաւ օրուան մե­նակա­տարը՝ Տի­րէն։ Իս­թանպու­լի Մշա­կոյ­թի եւ Արուես­տի հիմ­նարկİKSV-ի դահ­լի­ճին մէջ եզա­կի հա­մերգ մը կը սկսի։ Վեր­ջերս «Քա­լան» ըն­կե­րու­թեան հրա­տարա­կու­թիւնով լոյս տե­սաւ տէր­սիմցի երի­տասարդ երա­ժիշտ Տի­րէնի անդրա­նիկ ալ­պո­մը՝ «Խո­րէ»։

Ճուլիա Մութլուի տարազների տողանցքը սպասում էին 2011-ից ի վեր։ Նրանք, ով­քեր դի­տել էին եւ նրանք, ով­քեր չէին դի­տել եւ իմա­ցել էին դի­տող­նե­րից։ Ապ­րիլ-2015-ի մի­ջոցա­ռումնե­րից ամե­նակա­րեւորն էր Ճու­լիա Մութլո­ւի հա­ւաքա­ծոն, քան­զի դա մեր ինքնու­թեան տո­ղանցքն էր, մենք տե­սանք մեզ այնպէս, ինչպի­սին մենք եղել էինք սկսած 1590 թո­ւակա­նից… մեր հո­ղերում։

24 Ապ­րի­լին 60 երկրնե­րից ժա­մանած ներ­կա­յացու­ցիչներ Ծի­ծեռ­նա­կաբեր­դում կանգնե­ցին հայ ժո­ղովրդի կող­քին։ Նաեւ 4 երկրնե­րի նա­խագահ­ներ՝ Ֆրան­սիայի, Ռու­սաստա­նի, Կիպ­րո­սի եւ Սեր­պիայի։ Ին­չո՞ւ յատ­կա­պէս այդ 4 երկրնե­րը ներ­կա­յացան նա­խագա­հի մա­կար­դա­կով։

Նկարչութեան մեկնակէտը առաջին հերթին գիծն է անկասկած։ Նախնական մարդը հետք թողած որեւէ իրով՝ ածուխի, գաճի կամ կաւի միջոցաւ նախ գիծ մը գծեց քարայրի պատին վրայ։ Ապա փորձեց ընդօրինակել իր շուրջը տեսածները։ Շատ աւելի ուշ եկաւ այդ գծուածները ներկելու խորհուրդը։ Գիծը այսօր ալ գեղանկարչութեան կարեւորագոյն միջոցն է։ Եւ արուեստագէտը այս օր ալ իր շուրջը տեսածները կը վերարտադրէ գիծերով։ Անշուշտ հիմա քարայրի պատերուն տեղ կը նախընտրէ թուղթն ու մատիտը կամ կտաւն ու վրձինը։ Բայց ինչպէ՞ս կրնանք մերժել քաղաքի պատերը զարդարող հնարամտութիւնը՝ կրաֆիթին։ Արդարեւ կրաֆիք արուեստն ալ գեղանկարչութեան անբաժան մասնիկն է։

Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին պատ­կե­րաս­րա­հում։ Ի՞նչ կա­տարուեց մեզ հետ 100 տա­րի առաջ։ Արիւ­նա­հեղու­թիւն։ Այ­սօր մենք զո­հի բար­դոյթից ձեր­բա­զատ­ւում ենք, փո­խելով «արիւ­նա­հեղու­թիւն» հաս­կա­ցու­թիւնը «արիւ­նա­ռու­թիւն»ով։ Մե­ծի Տանն Կի­լիկիոյ Արամ Ա. Կա­թողի­կոսի ասած «արիւ­նը աւի­շը դար­ձաւ մեր կեան­քին, տա­լով իմա­ցեալ մա­հով նա­հատա­կուե­լու քա­ջու­թիւնը»։

Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը խորհրդան­շող ան­մո­ռուկ ծա­ղիկը 2015-ի տա­րեմու­տով իրենց վզին կա­­խող կամ լամ­­բա­­­կին ագու­­ցողնե­­րը գի­­տէին թէ այդ նշա­­նը պի­­տի պա­­հեն ամ­­բողջ տա­­րուան ըն­­թացքին, նոյ­­նիսկ աւե­­լի ալ եր­­կար։ Այդ գի­­տակ­­ցութիւ­­նով էր որ «Քա­­լան» ըն­­կե­­­րու­­թեան սե­­փակա­­նատէր Հա­­սան Սալ­­թըք տա­­կաւին 2013-ին անուանի երա­­ժիշտ Արա Տինքճեանին խոր­­հուրդ կու տար որ յա­­տուկ ձայ­­նագրու­­թիւն մը պատ­­րաստե­­լու է Մեծ եղեռ­­նի դա­­րադար­­ձին հրա­­տարա­­կելու հա­­մար։ «Դուն կը որո­­շես թէ մե­­նանուագ պի­­տի ըլ­­լայ, թէ ոչ փոքր կամ մեծ նուագա­­խումբի ըն­­կե­­­րակ­­ցութիւն։ Ուր որ ու­­զես կրնաս ձայնագրել, ԱՄՆ, Հա­­յաս­­տան կամ Թուրքիա։ Կա­­րեւոր է ժո­­ղովուրդիդ հա­­մար այս բա­­նը ընելդ» ըսած էր։ Տինքճեան կը խոս­­տո­­­վանի որ այս առա­­ջար­­կը բա­­ւական ցնցած էր զինք։ Ոդի­­սակա­­նը լսենք Արա Տինքճեանի խօս­­քե­­­րով՝ որոնք տե­­ղադ­­րուած են «Յոյս եւ Իրո­­ղու­­թիւն» ալ­­պո­­­մի կող­­քա­­­շապ­­կին մէջ։

Շաբաթ 9 Մա­­յիսին Պէ­­յօղ­­լուի Ճե­­զայիր սրա­­հին մէջ տե­­ղի ու­­նե­­­ցաւ գրա­­կան երե­­կոյ նուիրուած Զահ­­րա­­­տի (Զա­­րեհ Եալ­­տըզճեան) 91-րդ տա­­րեդար­­ձին, որուն ըն­­թացքին ներ­­կա­­­յացուեցաւ նա­­յեւ երե­­կոյի կազ­­մա­­­կեր­­պիչ «Արաս» Հրա­­տարակ­­չա­­­տան կող­­մէ հրա­­տարա­­կուած հե­­ղինա­­կին թրքե­­րէն թարգմա­­նու­­թիւննե­­րու հա­­տորը։

Կազ­մուելուն 42-րդ տա­րեդար­ձը ան­ցեալ տա­րի տօ­նած «Սա­յաթ Նո­վա» երգչա­խումբը 22 Մա­յիսին հա­մերգ պի­տի ու­նե­նայ։ «Կռունկ» խո­րագ­րուած հա­մեր­գը հան­դի­սատե­սին պի­տի ներ­կա­յաց­նէ 100 տա­րի առաջ Անա­տոլու ապ­րած հայ երա­ժիշտնե­րուն եւ եր­գա­հան­նե­րուն գոր­ծե­րը։ Հա­մեր­գին որ­դեգրած կար­գա­խօսը «խապ­րիկ մը մեր աշ­խարհէն» առ­նուած է «Կռունկ» եր­գէն։ Շիշ­լի Քէնթ Մշա­կու­թա­յին Կեդ­րո­նին մէջ տե­ղի ու­նե­նալիք հա­մեր­գը ժա­մը 9-ին պի­տի սկսի։ Այս առ­թիւ զրու­ցե­ցինք երգչա­խումբի ղե­կավար Մե­լիք­ճա­ն Զամանի եւ վար­չութեան ան­դամ Նա­րօտ Էր­քօ­լի հետ։

Իրա­կանու­թեան մէջ կը մեռ­նի, եւ մենք կա­րողու­թիւնը եւ իրա­ւունքը ու­նինք իր մա­հը սգա­լու։ Իրա­ւունքը մէկ կողմ, դժուարը սգա­լու կա­րողու­թիւնն է։ Չի բա­ւեր կորսնցնել, նաեւ մենք կը կրենք ցա­ւը չսգա­լու։ Չենք կրցած նոյ­նիսկ սգալ, լալ, հեծկլտալ ու մղկտալ։ Եթէ սգա­ցած ենք, սգա­ցած ենք գաղտնա­գողի։ Քա­նի որ եթէ Պոլ­սոյ մէջ ար­գի­լուած եղած է, ապա սփիւռքի մէջ ամօ­թալի եղած է սգալ, հար­կա­ւոր եղած է ոտ­քի կե­նալ, ոտ­քի մնալ, հար­կա­ւոր եղած է վե­րապ­րիլ։ Կամ ար­գի­լուած, կամ վե­րապ­րե­լով տա­րուած, մոռ­ցած ենք սգալ։

Կարգ մը գիրքեր գնահատանքի արժանի են ոչ միայն իրենց բովանդակութիւնով, այլ նաեւ ստեղծման ամբողջ գործընթացով։ Այս հաստատումը կ՚ընենք, քանի որ կը տեսնենք թէ անոնք մեծ դժուարութիւններ յաղթահարելով հասած են ընթերցողին։ Այդ տեսակ գիրք մըն է Սերտար Ճանի «Մեծ Մօրս Հէքեաթները» անուն գիրքը, որուն հեղինակը ամենածանր տանջանքներով ծանօթ Տիյարպէքիրի բանտէն արձակուելով, 1991-ին, Թուրքիոյ համար խիստ դժուար տարեթիւի մը համարձակեցաւ 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան մասին գրելու։ Մահապարտ մըն էր ան ու ամէն օր կը սպասէր այդ պատիժին գործադրման։ Բայց յեղափոխականը մահուան ճանապարհին իսկ պիտի մտածէ Թուրքիոյ պետութեան ուրացումով, ժխտումով, սուտով հիւսած պարիսպը փլելու մասին։ Երջանկութիւն է տեսնել որ այդ պարիսպը փլելու ուխտածներու թիւը օրըստօրէ կ՚աւելնայ։ Այս գիտակցութիւնով գիրքի հրատարակութենէն 24 տարիներ ետք ուզեցինք հեղինակին՝ Սերտար Ճանի հետ զրուցել։

Այս տա­րուայ գրա­ֆիկա­կան հու­մո­րի մի­ջազ­գա­յին փա­ռատօ­նը, որին մաս­նակցե­ցին 47 երկրնե­րի 141 եր­գի­ծան­կա­րիչ­ներ, հա­յերի ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100-եակից զատ ար­ձա­գան­գեց ժա­մանա­կակից աշ­խարհի պա­տերազմնե­րի ար­դիականա­ցուած ձե­ւերին։

Պողազիչի Համալսարանի Թատերախումբը՝ «Գիշեր Մը Փերայի Մէջ» խորագրուած թատերական գործով պիտի ներկայանայ հանդիսատեսին։

Հրանդ Տինք Հիմ­­նարկը ինչպէս նա­­խորդ տա­­րիներ այս տա­­րի ալ կոչ կ՚ուղղէ հա­­մացան­­ցի եւ մա­­մու­­լի մի­­ջոցաւ բո­­լոր անոնց, որոնք պի­­տի կա­­րենան թեկ­­նա­­­ծու­­ներ առա­­ջար­­կել մի­­ջազ­­գա­­­յին Հրանդ Տինք Մրցա­­նակի հա­­մար։ Հիմ­­նարկի այս նա­­խաձեռ­­նութեան շնոր­­հիւ Իս­­թանպու­­լի տա­­րեկան տո­­մարին մէջ նշո­­ւած օր մը դար­­ձաւ 15 Սեպ­­տեմբե­­րը՝ Հրանդ Տին­­քի ծննդեան օրը։

«Ակօս»ի ընթերցողներուն ծանօթ գեղանկարիչ Մերի Մուն կը ներկայանայ իր ստեղծագործութիւններով