Խիստ կը նե­ղուիմ, երբ ըն­թերցող­նե­րէն մէ­կը կը յանդգնի գրած­նե­րուս ճշգրտու­թիւնը հար­ցաքննե­լու։ Այդ ի՞նչ խօսք՝ եթէ ես իրաւ եմ, կամ, կը պատ­մեմ, եթէ կայ մեծ մօրս մայ­րը Փա­րիզ Էօզ­պա­ղը, Մեծ մայրս Փու­փուլ Էօզ­պաղ Քա­րօղ­լուն, եթէ կայ այս պա­տու­մին մէջ մո­ռացուած­նե­րը կամ բաց թո­ղուած­նե­րը մէկ մէկ նշող իր եղ­բայրը Ար­թին Էօզ­պա­ղը, ու­րեմն որո՞ւն չէք հա­ւատար։ Ո՞ր մէ­կուս պատ­մա­ծը կաս­կա­ծով կը դի­տէք։ Մենք հոս ենք ու իրաւ։ Ձեզ հետ նոյն օդը կը շնչենք, նոյն ջու­րը կը խմենք ու նոյն եր­կի­րը հայ­րե­նիք կը հա­մարենք։ Իմ պատ­մածնե­րը կաս­կա­ծի տակ դնել իմ գո­յու­թիւնն ալ ու­րա­նալ կը նշա­նակէ։ Ու­րեմն թո­ղէք որ պատ­մենք մենք մեր պատ­մութիւ­նը։ Լսենք մեծ մօրս Փու­փուլի խօս­քե­րը։ Չէ որ անոր խօս­քե­րը ամ­բողջ ժո­ղովուրդի մըն ալ պատ­մութիւնն են։

Սայաթ Նո­վա Երգչա­խումբը այս տա­­րի ալ գե­­ղարո­ւես­­տա­­­կան եղա­­նակի վեր­­ջին օրե­­րուն ար­­ձա­­­նագ­­րեց կա­­րեւոր նո­ւաճում մը ներ­­կա­­­յաց­­նե­­­լով իր տա­­րեկան հա­­մեր­­գը՝ «Կռունկ, խապ­­րիկ մը մեր աշ­­խարհէն» խո­­րագի­­րով։ Պոլ­­սա­­­հայ հա­­սարա­­կու­­թեան հա­­մար ծա­­նօթ իրո­­ղու­­թիւն է, որ Սա­­յաթ Նո­­վա Երգչա­­խումբը իր տա­­րեկան հա­­մերգնե­­րը կը ներ­­կա­­­յաց­­նէ խո­­րագ­­րի մը ներ­­քեւ։ Այս տա­­րի նկա­­տի ու­­նե­­­նալով դա­­րադար­­ձի խոր­­հուրդը, այդ խո­­րագի­­րը եղաւ կո­­րուստեալ հայ­­րե­­­նիքի գո­­վեր­­գութիւ­­նը ընող եր­­գե­­­րէ բաղ­­կա­­­ցող յայ­­տա­­­գիր մը։ Մելիքճան Զա­­մանի մա­­կանին ներ­­քեւ բեմ բարձրա­­ցող Սա­­յաթ Նո­­վացի­­ներ եր­­գի զու­­գա­­­հեռ ներ­­կա­­­յացու­­ցին նաեւ գրա­­կանութեան նմոյշներ։

Իսթանպուլի Հայ Կաթողիկէ համայքի վաստակաւոր առաջնորդ արհիապատիւ Գերապայծառ Յովհաննէս Չոլաքեան մեծարուեցաւ յոբելեանական հանդիսութիւնով։ Արհիապատիւ Սրբազանը յառաջացած տարիքի բերմամբ իր ծառայութիւնները թողած է Գերապայծառ Լեւոն Զէքիեանի եւ ինք կը մնայ իր աթոռին վրայ խորհրդանշական բնոյթով։

Ասում են մէկ հո­գու ող­բերգու­թիւնը ող­բերգու­թիւն է, իսկ մի­լիոն­նե­րի՝ վի­ճակագ­րութիւն։ Ան­շի­րիմ մնա­ցած զո­հերի առ­ջեւ մենք պար­տա­ւորու­թիւն ու­նենք. փա­ռատել վի­ճակագ­րութիւ­նը եւ մէկ առ մէկ անցնել զո­հերի հետ իրենց Գող­գո­թայի ճամ­բան։ Եղեռ­նին իր 5 զա­ւակ­նե­րին կորցրած Մա­րիցա Եղո­յեանի յու­շա­տետ­րը Կիւմրի քա­ղաքի «Կու­մայրի» թեր­թին տրա­մադ­րել էր նրա որ­դի՝ Զի­դալ Եղոյեանը (ծն. 1934-ին), եւ այս յու­շե­րը լոյս տե­սան 1995-ի Ապ­րի­լեան թի­ւի մէջ, իսկ ինձ հա­սան դրանք Եղո­յեանի փե­սայի՝ դստեր ամուսնու, Յով­հաննէս Դուրգա­րեանի մի­ջոցով։ Հա­զարա­ւոր վկայու­թիւննե­րի մէջ ես զա­տեցի այս մէ­կը, որ­տեղ ցայ­տուն կեր­պով ար­տա­յայ­տուած է ոչ միայն ող­բերգու­թեան խե­լակո­րու­սութիւ­նը, այլ այդ ող­բերգու­թեանը դի­մադ­րո­ղակա­նու­թեան զօ­րաւոր ու­ժը, որի շնոր­հիւ մենք որ­պէս ազգ այ­սօր կանք։ Ահա­ւասիկ Մա­րիցա Եղո­յեանի վշտա­պատու­մը։

Ընտրու­թիւննե­րու նա­խօրեակի ամե­նակա­րեւոր իրա­դար­ձութիւ­նը ըլ­լալ կը թո­ւի Խորհրդա­րանի թեկ­նա­ծու­նե­րու անուննե­րու ճշդու­մը։ Շա­տեր շունչե­րը կտրած կը սպա­սէին այդ օրը, երբ օրի­նաւոր վեր­ջին ժամ­կէ­տը կը լրա­նար Կեդ­րո­նական Ընտրա­կան Յանձնա­խումբ յանձնե­լու հա­մար թեկ­նա­ծու­նե­րու անուննե­րը։

877-1878 տարեթիւը կը զուգադիպի նաեւ անկախութեան մասին ըսի ըսաւներուն, հողային կորուստի մտահոգութիւններուն ծայր տուած ժամանակահատուածի մը։ Ի դէմ այդ բոլորին, Իսթանպուլի կառավարութիւնը հայ ժողովուրդը ճնշելու համար կը դրդէ քրտական աշիրաթները։ Ահաւասիկ նոյն տարեթիւը հայ ժողովուրդի համար ալ սարսափի թուական մը ըլլալով կը ներկայանայ։ Այժմ այդ թուականի հոգեբանութեան գիտակցելու համար առիթ մը գոյացած է։ Իր մասին ողբերգներ հիւսուած արտակարգ կնոջ մը պատմութիւնն է մեր առջեւ։ Նոյն ինքն դստեր՝ Արմենուհի Գեւոնեանի կողմէ իր մօր պատումներով գրի առնուած Կիւլիզարի պատմութիւնը, տարածքաշրջանի սարսափելի գործիչին՝ Մուսա Պեկի կողմէ առեւանգուած 14 ամեայ մանկամարդուհիի մը կերպարին մէջ ժողովուրդի մը պատմութեան մասին պատմական վկայութիւններ կը բերէ։

Հրանդ Տինք հիմնարկը եւ «Ակօս» շաբաթաթերթը փոխադրուած են նոր աշխատավայր մը, ուր նախապէս կը գործէր հայկական վարժարան՝ «Անարատ Յղութիւն»ը։

Լեւոն Վարդուհեանցիներու Սանուց Միութիւնընիւթական որոշ դժուարութիւններու առջեւ գտնուող Հրանդ Տինք վարժարանին օժանդակելու համար գտած է յարմար եղանակ մը։ Այսպէսով անոնք որոշած են Սուրբ Զատկի տօնի նախօրեակին արհեստական ձուեր ներկել եւ անոնք ղրկել դպրոց, որպէսզի աշակերտները վաճառեն եւ հասոյթը յատկացնեն հայաստանցի աշակերտներուն։

Օրթագիւղի Ծնունդ Սուրբ Աստուածածնի եկեղեցւոյ կոչնակը երբ զանգէ, առաջին եկողներէն է Հեղնա Եոլտաշը։ Միշտ խնամուած է իր հագուստ-կապուստը։ Սպիտակ մազերը միշտ սանտրուած։ Ձեռքի պայուսակը կ՚ամբողջացնէ իր վայելուչ կերպարը։ Կը նախընտրէ եկեղեցւոյ ետեւի նստարաններէն մէկուն նստիլ։ Անտարբեր կը մնայ շուրջ բոլորի նկատմամբ եւ կ՚ամփոփուի ինքն իր մէջ։ Ես որ միշտ հետաքրքիր եմ մարդկանց ապրումներուն եւ մանաւանդ պատմութիւներուն նկատմամբ, չէի կրնար անտարբեր մնալ այս անուշիկ մեծ մայրիկին հանդէպ։ Ուստի եկեղեցիյէն ելքին մօտեցայ ու յայտնեցի փափաքս։ Բարի եղաւ ու կիսեց իր պատմութիւնը ինծի հետ։ Ես ալ ձեզ հետ կը կիսեմ, քաջ գիտնալով թէ դուք բոլորդ պիտի բաժնէք այս հայ կերպարի հարազատութիւնը։

Ղալաթիոյ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ մէջ նախորդ 14 Փետրուար Շաբաթ օր հոգեհանգստեան արարողութիւնով մը յիշատակուեցաւ Հայոց Թուրքիոյ 49-րդ Պատրիարք երանաշնորհ Յովհաննէս Թ. Կոլոտ Բաղիշեցի։

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ.-ի զուիցերիական դրամատունէ ներս անձնական հաշիւներուն հրապարակման նոյն օրը ՎԱՏԻՓ հարթակը կը գումարէր իր հերթական նիստը, Պոլսահայ հասարակութեան պատկանող վաքըֆներու հաշիւները վերադասաւորելու համար։

Իսթանպուլահայ մերօրեայ ապրումներու մէջ հաճելի սովորոյթ մը դարձած է ՀայՃարի հովանաւորութեան ներքեւ Զաքարիա Միլտանօղլուի բանախօսութիւնները։ Այսպէս Միլտանօղլու նախորդ Ուրբաթ օր Ֆերիգիւղի եկեղեցւոյ Շիրինօղլու սրահին մէջ ելոյթ ունեցաւ «Մօտիկ ու հեռու հարեւան՝ Հայաստան» խորագրով։

Մեր հերոսները՝ Ասլանն ու ֆարհատը այս անգամ կը տեսնենք Վասպուրական աշխարհի սրտին վրայ, հին շրջաններուն Տոսպ, կամ Շամիրամակերտ ալ կոչուած Վան քաղաքը շքաւորող հսկայ քարաժայռի ստորոտին, ուր մեր հերոսները կուսակալ փաշայի կողմէ տրամադրուած առաջնորդի մը ընկերակցութեամբ պիտի ծանօթանային Վանայ բերդին ու շրջակայքի հնութիւններուն։

ՀայՃար միութիւնը շարժման անցաւ շիրմաքարը Պաղլարպաշըի Հայոց Գերեզմանատունը փոխադրելու համար։ Նշենք որ Պալեան գերդաստանի անդամներուն կարեւոր մէկ մասը կը հանգչին այդ գերեզմանատան մէջ եւ աշխատութիւններ կան այդ հատուածը կոթող դամբարանի մը վերածելու համար։ Այս մասին շփումներ կատարուեցան Իսթանպուլի Մայր Քաղաքապետարանի հետ։

Մեր օթօպիւսը Անգարայի տափաստաններէն կը յառաջանայ դէպի Սեւ Ծով։ Որպէս մեծ հայրիկիս ծնած քաղաքը, ընտանիքէս շատ քիչ բան գիտեմ Սինօփի մասին։ Ճանապարհի ընթացքին գոց սորվիլ աշխատած բեմագրութիւններս մոռցած եմ, ծովն ու հովը կը հանդարտեցնեն զիս։ Դիմաւորել եկողները կը գտնեն զիս։ Այլեւս ժամանակաւոր տունս եմ։

6 Յունուար Ս. Ծննդեան տօնի առթիւ Արամ Արք. Աթէշեան Գումգաբուի Աթոռանիստ Մայր Եկեղեցւոյ սրահին մէջ ընդունեց համայնքային հաստատութիւններու վարիչներու շնորհաւորութիւնը։ Փոխանորդ սրբազանը այս առթիւ յայտնեց թէ արդէն մօտաւորապէս ամիս մը առաջ դիմում կատարած են պետական մարմիններուն նոր պատրիարքի մը ընտրութեան ձեռնարկելու համար։

Վաքըֆգիւղցիներ կը պատրաստուին 7 Դեկտեմբերին կայանալիք հիմնադրութեան հանդէսին։ Այս անգամ հիմնուածը եկեղեցւոյ անմիջական հարեւանութեամբ բազմանպատակ սրահ մը, քահանայի յատուկ բնակարան մը, 8 սենեականի հիւրանոց մըն է։ Այս հիւրանոցի աւարտումով գիւղի օթեւանելու յարմար սենեակներու թիւը կը բարձրանայ 20-ի, ուր կարելի է աւելի քան 40 ուղեւորներ հիւրընկալել։