Ekim ayıyla birlikte tiyatro sezonu da başlıyor. Bu yıl sahnelerde, hem kaçırılmaması gereken dünya klasikleri, hem de kent yaşamına, insan doğasına ve tabii ki aşka odaklanan güncel hikâyeler yer alıyor. Bağımsız tiyatroların programında uyarlamaların yanı sıra genç yazarların kaleminden çıkan yerli yapımlar da bulunuyor. Özel tiyatrolar, devlet tiyatroları ve şehir tiyatrolarının bu sezon için seçtikleri oyunlara göz atarak, öne çıkan yapımları derledik.

Bu konuyu parça bölük daha önce de yazdım. Lakin ne yaparsın, bu ülkede 10-20 yıl önce yazılanlar da günceldir; yayımla, yadırganmaz... Korkarım bu gidişle gelecek de güncel olacak.20 Eylül Pazar günü Ruhi Su’nun 30. ölüm yıldönümü nedeniyle bir anma gecesi düzenlendi. Ruhi Su Dostlar Korosu, Boğaziçi Caz Topluluğu konser verdiler. Onun yaşamından, şiirlerinden kesitler, örnekler dinledik. BBC Türkçe radyosunun 1975’te Londra’da onunla yaptığı görüşmeyi izledik. Konuşmacıydım. Söylediklerimin özeti şöyle:

Teknoloji devi 'Apple'ın kuruluş hikâyesi beyaz perdeye taşınıyor. Ünlü Hollywood yıldızı Kate Winslet, 'Apple'ı anlatan yeni filmde, şirketin en yaşlı elemanlarından biri olan Polonyalı Ermeni Joana Hofman’ı canlandıracak.

Faith Akın’ın Ermeni Soykırımı’nı anlatan filmi ‘The Cut’ geçtiğimiz hafta ABD’de gösterime girdi. Film hakkında çıkan ilk eleştiriler, ‘The Cut’ın destansı yönüne vurgu yaptı.

İstanbul’da başlayıp Ermenistan’da devam eden gelenek, genç temsilcilerinden Mariam Ğazancıyan’la, kök saldığı topraklara dönüyor.

Boğaz’ın tam kıyısındaki İstanbul Modern’de, su seviyesinin biraz üstünde yapılan film gösterimleri, sizi sualtı yaşamının sıra dışı yönlerini keşfetmeye, okyanusların derinliklerinde yatan gizemin peşine düşmeye davet ediyor. Video sanatından örnekler ve uzun metraj filmlerin bir arada sunulduğu ‘Tuzlu Su - Ekolojik Kurgular ve Denizler Altında’ başlıklı program, farklı bir deneyim sunuyor. Küçük denizkızları, köpekbalıkları, kaplumbağalar ve vatanına doğru yol alan bir kalbin de yer aldığı seçkiyi inceliyoruz.

Son olarak 24 Nisan Anma Konseri için Türkiye’ye gelen Lübnanlı Ermeni müzisyen Eileen Khatchadourian, Hrant Dink Ödül Töreni için bir kez daha İstanbul’daydı. Törende son albümü ‘Titernig’den (Kelebek) parçalar seslendiren sanatçıyla farklı coğrafyalarda şekillenen kimliği, geleneksel Ermenice şarkılara getirdiği özgün yorum ve Türkiye’nin kendisine hissettirdikleri üzerine söyleştik.

Kamp Armen’in Ermeni halkına iadesi için beş aydır Tuzla’da nöbet tutan Kamp Armen Dayanışması, bu akşam Kamp Armen için bir destek gecesi düzenliyor.

Hrant Dink Vakfı ve Agos’un bulunduğu Anarad Hığutyun binası, 14. İstanbul Bienali’nin 36 durağından biri. Binanın giriş katı Kasım ayına kadar, Vietnamlı sanatçı Nguyen Huy An’ın yerleştirmesine ev sahipliği yapıyor.

Türkiye’de portre resmi dendiğinde akla gelen ilk isimlerden biri olan Nuri İyem, yaşasaydı bugün 100 yaşında olacaktı. Evin Sanat Galerisi, sanatçının anısına düzenlediği sergide, onu hem eserleri hem de özel hayatına ait unsurlarla tanıtıyor.

14. İstanbul Bienali için hazırlanan projelerden biri, kartonpiyer ustası Garabet Cezayirliyan’ın zanaatına odaklanıyor. Cezayirliyan’ın, İstanbul’daki tarihi öneme sahip binalara yaptığı alçı süslemeler, Michael Rakowitz’in yerleştirmesinin temelini oluşturuyor.

Çocukluğuma, uykularımı kaçıran adam olarak damgasını vuran korku filmi yönetmeni Wes Craven 30 Ağustos’ta öldü. Devam filmlerinde tekrar tekrar ortaya çıkan, ölmek bilmeyen cani karakterleri gibi onun da hortlama ihtimalini göz önünde bulundurarak, belki de ‘öldü’nün sonuna üç nokta koymak gerek. Ben şimdilik, en azından o dirilene kadar, öldüğü yere kadar olan kısmı yazıyorum.

Biraz elektronik tını, biraz balkan ezgileri ve bolca samimiyet. Kadebostany'i anlatmak için sadece bu kadarı yeterli sanıyorsanız, yanılıyorsunuz. Çünkü onların kurduğu “hayali ülke” bu tanımları aşıyor ve ütopyalarının içerisinde müzik her daim yer buluyor.

Gün geçmiyor ki, Suriye’den yollara düşen göçmenlerle ilgili dehşetengiz haberler gündeme oturmasın. Tam da bugünlerde fotoğraf editörümüz Berge Arabian’ın babasının ve büyük anne ile büyükbabasının Diyarbekir’den Halep’e doğru 1930’larda yaptığı zorunlu göçün görsel güncesini paylaşmak istedik. Açılışını 23 Mayıs’ta Diyarbakır’da yapan ve İstanbul ile Yerevan’a da uğrayacak olan serginin kitap hazırlıkları da sürüyor. Tarihin göçlerle sınadığı halkların başında gelen Ermeniler, iç savaşlarla çalkalanan Ortadoğu’da sürekli göç halinde oldu. Bir nevi tersine göç olan bu hikâye ise, daha ziyade bir hasretin ifadesi. Kaybedilen memlekete, Diyarbekir’e hüzünlü bir uzun hava…

Henüz 12 yaşındayken ailesiyle birlikte Kıbrıs’tan İngiltere’ye göç eden Levon Chilingirian, İngiltere’deki önemli orkestralarından biri olan ve kendi adını taşıyan kuartetin kurucusu. Chilingirian, Kıbrıs’tan Londra’ya taşınan, oradan da farklı kıtalara yayılan müzikal deneyimlerini anlatıyor.

Bared Maronian’la tanışmamız, Temmuz ayında Amerikan Kongre Kütüphanesi arşivinde bulunan ‘Ermenistan, İnsanlığın Beşiği’ adlı kısa belgesel filmin ortaya çıkmasıyla oldu. Ermeni Soykırımı’ndan kurtulanlara, özellikle yetimlere dair olabileceği düşünülen bu filmde tam olarak ne olduğunu söyleyebilecek birine ihtiyaç duyduğumuzda, bize önerilen isimlerin başında Maronian gelmişti. Maronian bize, ‘Orphans of the Genocide’ (Soykırımın Yetimleri) adlı belgesel filmi için üç buçuk yıl boyunca zorlu bir araştırma sürdürdüğünü ancak sorduğumuz filmle ilgili bir bilgisi olmadığını söylemişti. Harıl harıl bu filmi izleyen birini aramaya devam ederken, Maronian’la daha sonra kendi filmi üzerine söyleşmek için sözleşmiştik. Maronian bize, biraz aile hikâyesini biraz da, 2010 yapımı filmi ‘Soykırımın Yetimleri’ni anlattı.

7 Ağustos akşamı Beyoğlu semalarında bir hareketlilik başladı. Uzun bir aradan sonra The Marmara Pera Otel’in çatısındaki ekranda yeniden faaliyete geçen YAMA, bir ay boyunca her gün, gün batımından gün doğumuna kadar yirmi yılı aşkın bir sürede göç kazalarında yaşamını yitiren mültecilerle ilgili bilgileri ekrana yansıtacak.

Cumartesi günü izleyicilere kapılarını açacak olan 14. İstanbul Bienali’nin basın toplantısı 2 Eylül Çarşamba günü Özel İtalyan Lisesi’nde yapıldı. Bienalin küratörü Carolyn Christov-Bakargiev’in, uzun açılış konuşmasını Türkçe olarak seslendirmesiyle, sadece sanat yapıtlarının değil, Bakargiev’in yüksek enerjisinin de şehrin dört bir yanına yayılacağını anlamış olduk.

Küratörlüğünü Silvina Der-Meguerditchian’ın yaptığı ‘Torunlar’ başlıklı karma sergi 3 Eylül’de DEPO’da açılıyor. İstanbul Bienali’nin paralel etkinliklerinden biri olan sergide Türkiye’den, Ermenistan’dan ve diasporadan toplam 13 sanatçının, resim, heykel, enstalasyon ve video işleri yer alacak. Söyleşimizde, serginin Ermeni Soykırımı’nın 100. yılına ithaf edilmediğinin altını çizen küratör Der-Meguerditchian, bu sergiyle topluma el uzattıklarını söylüyor: “Bütün sanatçılar çok uzak yerlerden geldik. Buradaki varlığımızla, topluma sanatımızla bir el uzatıyoruz. Soykırımı unutmadan, Türkiye’nin şu anki durumunu unutmadan uzatıyoruz bu eli. Şu anki durumun herkes için çok zor olduğunun da farkındayız. ‘Yaşadığınız tüm gerginliğe, korkuya rağmen gelin, siz de bize elinizi uzatın’ diyoruz.”

İstanbul Bienali'nin açılışı yaklaştıkça, bienalde Ermeni Soykırımı ve onun sonrasında gelişen süreçlere gönderme yapan çok sayıda iş olduğu açığa çıkıyor.