"Krizden çıkış için 'sinodal' yapı şart"

Türkiye Ermenileri Patrikhanesi,17-19 Şubat arasında Viyana’da düzenlenen Episkoposlar Toplantısı'nın açılışına Patrik Sahak Maşalyan'ın gönderdiği bildiriyi bugün Facebook sayfasında yayımladı. Ermenistan'da bir süredir devam eden hükümet ve kilise çatışmasına dikkat çeken bildiri, kilisenin mevcut krizine dair tespitlerini ve krizden çıkış yollarını içeren iki temel önerisini paylaştı.

Önerilerin temelini, Ana Taht'ın ve Katolikos'un konumunu güçlendirecek 'sinodal' (ortak akla dayalı) bir yapının kurulması ve Ulusal Ruhaniler Meclisi'nin yapılması için net bir tarih belirlenmesi oluşturuyor. 

Partik Sahak Maşalyan'ın mesajı şöyle: 

"Ana Taht (Eçmiyadzin) dışında, yurt dışında gerçekleştirilen bu toplantı, Ermenistan yetkilileri ile Ana Taht arasında bir yıla yakındır süregelen ve tüm Ermeni dünyasını sarsan derin krizin somut bir göstergesidir. Aslen bir 'Episkoposlar Meclisi' olarak planlanan bu buluşma, Ermenistan'daki episkoposların, Katolikos Hazretleri'nin ve Patriklerin fiili katılım gösterememesi sebebiyle doğal olarak episkoposların bir araya geldiği bir istişare toplantısı hüviyeti kazanmıştır. Ancak bu durum, mevcut kriz ortamına dair bu meclisten yetkin ve güçlü bir sesin yükselmesine engel değildir.

"Katolikosluk'un dokunulmazlığını savunduk"

İstanbul Patrikhanesi olarak bizler, ilk günden itibaren bu istenmeyen durumu Ermenistan'ın iç siyasi gerilimlerinin ve yaklaşan seçimlerin bir yansıması olarak değerlendirdik. Diaspora açısından çok daha net görülen bu Katolikos karşıtı siyasi kampanyaya karşı, diyasporadaki hemen tüm kiliselerle birlikte Katolikos Karekin II. Hazretleri'ne kilisenin birliği ve dayanışması adına çağrıda bulunduk. Bu tür kriz ve çalkantı dönemlerinde en önemli unsurun, paniğe kapılmadan ve sağduyuyu koruyarak hiyerarşik yapı içindeki kilise disiplinini sağlamak olduğuna inandık. Ermenistan'ın iç siyasi tablosu seçim kararlarıyla netleşene dek Katolikos Hazretleri'nin konumunu ve makamın dokunulmazlığını savunduk. Katolikos'un statüsünün yeniden değerlendirilebileceği yegâne itiraz edilemez kilise üst kurulunun da Ulusal Ruhaniler Meclisi olduğunu vurguladık.

"İki kutsal kurum birbirini yıpratıyor"

Sorun ciddiyetini korumakta ve giderek derinleşmektedir. Muhalif rahipler ve episkoposlar ortaya çıkmakta, bazılarının ruhani rütbeleri alınmış ((garkaluyts) olmasına rağmen devlet desteğiyle görevlerini sürdürmektedirler. Siyasi faaliyet yürütme gerekçesiyle tutuklu bulunan episkoposlarımız vardır. Tüm bu tablo karşısında biz Ermenistan dışındaki Ermeniler, büyük ölçüde şaşkın birer izleyici konumuna itilmiş durumdayız. Ermeni ulusunun, halka en iyisini sunmak için tarih boyunca birlikte yürüme ahdi bulunan iki kutsal kurumu, Devlet ve Kilise, bugün birbirini yıpratan ve zayıflatan eylemler içindedir. Karşılıklı kışkırtıcı söylem ve eylemler uçurumları derinleştirmekte, ilişkileri daha da çıkmaza sürüklemektedir. Ana Taht'ın bugün her zamankinden daha fazla ilahi bilgeliğe ihtiyacı vardır.

Bu bağlamda, bu saygıdeğer meclisle ve Katolikos Hazretleri'nin dikkatiyle paylaşmak istediğim mütevazı bir fikrim, orta yol teşkil edecek bir çözüm önerim bulunmaktadır.

"Yüksek Ruhani Kurul otoritesini yitirmiştir"

İçinden geçtiğimiz bu karmaşık süreçte Yüksek Ruhani Kurul (Gerakuyn Hokevor Khorhurt), maalesef otoritesini yitirmiştir. Alınan aceleci ve fevri kararlar, çatışmanın daha da derinleşerek içinden çıkılmaz bir hâl almasına neden olmaktadır. Episkopos Kevork'un ruhani rütbesinin alınması kararı da bunun bir örneğidir. Doğru ve ölçülü olan, bu konunun Episkoposlar Toplantısı'na bırakılması ve muhalif episkoposların durumunun burada ortak akılla ele alınmasıydı. Katolikos Hazretleri'nin bu dönemde kendisine sükûnet ve ihtiyat telkin edecek, muhalif kardeşlerimizi de kendi bünyesine dâhil eden yetkin bir 'sinodal' kurula ihtiyacı vardır. Kurulacak bu sinodal yapı, hükümetle çıkış yolları bulma ve uzlaşma arayışları için uygun zemini hazırlayabilir. Şahsen biliyorum ki Katolikos Hazretleri'nin zihninde daima böyle bir yapı kurma düşüncesi olmuştur; ancak bu fikir bugüne dek hayata geçirilememiştir.

Yükselen tansiyon için toplantı tarihi 

Bu meclis, söz konusu dönemi aşmak adına Ana Taht'ın idaresinde Katolikos Hazretleri'ne destek olmak üzere 12 kıdemli episkopos seçmek için tarihi bir fırsattır. Eğer Ana Taht bu idari reformu gerçekleştirmezse, mevcut Yüksek Ruhani Kurul'un yapısıyla Katolikosluk makamının otoritesinin zayıflamasından derin endişe duymaktayım. Hükümetle uzlaşma sağlanana ve Ulusal Ruhaniler Meclisi toplanana kadar geçecek süreçte, böyle bir sinodal yapı en sağlıklı geçiş çözümü olacaktır.

İkinci temel önerim ise artık toplanması tarihi bir zorunluluk hâline gelen Ulusal Ruhani  Meclisi için bu toplantıda net bir tarih belirlenmesi ve bir hazırlık komitesinin tayin edilmesidir. Bu somut adım, yükselen tansiyonun ve ihtirasların yatışmasını sağlayacaktır.

Sahak II.
Türkiye Ermenileri Patriği"