Marta Sömek

Marta Sömek

Hollanda Ermeni ve Sayfo Soykırımı’nı ‘yine’ tanıdı
Bu sefer ‘Ermeni meselesi’ yerine ‘Ermeni Soykırımı’ talebi
Hollanda Temsilciler Meclisi’ne, 2004 yılından beri farklı tarihlerde sunulan "soykırımı tanıma” önergelerine bir yenisi daha eklendi. Hıristiyan Birliği Milletvekili Don Ceder’in sunduğu önerge, 1915 yılında Ermeni, Süryani (Sayfo) ve Rumlara yönelik gerçekleştirilen soykırımın tanınmasını kapsıyor. 147 “evet”, üç “hayır” oyu ile kabul edilen önergenin detaylarını gazetemize anlatan Don Ceder, “Ermeni Soykırımı hakkında farkındalık oldukça sınırlı. Tam da bu nedenle siyasi tanıma önem taşıyor. Bu sayede toplumsal farkındalık artabilir” diyor.
25 Şubat 2026
Dirilişin müjdesi Paskalya: Oruçtan sofraya uzanan kutsal yolculuk
İsa Mesih’in dirilişini simgeleyen Paskalya Bayramı için geri sayım başladı. Ay döngüsüne göre belirlenen tarihiyle her yıl değişen bu kutsal dönemde, Ermeniler "Medz Bahk" ile 49 gün, Süryaniler ise "Sawmo Rabo" ile 50 gün süren oruç tutuyor. Kül Çarşambası’ndan Ayak Yıkama Töreni’ne, mor perdelerden "Cırakaluys" ayinine kadar Rum Ortodokslar, Süryani Katolikler, Latin Katolikler, Keldaniler ve Protestanların, asırlık gelenekleri yaşatarak kutlayacakları Paskalya, bu yıl da farklı takvimlere göre Nisan ayında dünyayı selamlıyor.
18 Şubat 2026
Yıkımın kıyısında, hafızanın izinde: “Dünden Bugüne Antakya”
Hatırlamak, sarsılmak, duyumsamak ve iyileşmek… Antakya’nın 6 Şubat 2023 depremi sonrası hâlini bu dört kavram etrafında ele alan “Dünden Bugüne Antakya” sergisi, yıkımın ardından kentin belleğinde açılan çatlakları ve bu çatlaklardan sızan umudu, fotoğraf ve ses enstalasyonlarıyla görünür kılıyor. Kentin çok inançlı ve çok kültürlü yapısını hatırlamak amacıyla hazırlanan, yıkımın sessizliğini ses hafızasıyla, kaybı ise dönüşüm ihtimaliyle yan yana getiren sergi, 500. Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi’nde 30 Haziran’a kadar gezilebilir.
7 Şubat 2026
6 Şubat’tan üç yıl sonra
“Kaç yıl geçerse geçsin acımız dinmeyecek”
Tüm ailesini kaybeden Ayşe hanım, enkazdan sağ çıkan tek çocuk Tunç, üç kızını toprağa veren Hanım ve hâlâ konteynerlerde yaşam mücadelesi veren binlerce insan… Üzerinden üç yıl geçmesine rağmen 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen iller hâlâ enkazın gölgesinde yaşıyor. Depremde gazeteci olarak gittiğim Adıyaman’da tanıştığım depremzedelerle bu kez telefonla konuştum: “Acımız hâlâ çok taze. Binlerce kişi hâlâ konteynerlerde yaşıyor. Yaşamın normale dönebilmesi çok zor, yeni normalimiz bu.”
6 Şubat 2026
Yandı, çanları çalındı, toplumu azaldı: Dolapdere’nin 169 yıllık mirası
Evangelistra Rum Ortodoks Kilisesi’nin ayakta kalma mücadelesi
1857’de ahşap olarak inşa edilen, yangınlar, hırsızlıklar ve nüfus düşüşüyle karşı karşıya kalan Yenişehir Evangelistra Rum Ortodoks Kilisesi, bugün Dolapdere’de geçmişin ihtişamını sessizce taşıyor. 169 yıllık kilise, restore edilmiş görkemiyle ayakta ancak toplumunun yokluğuyla yapayalnız. Çocukluğunu kilise bahçesinde geçiren Vakıf Başkanı Aleksandros Meydan, kilisenin geçmişini ve bugün Dolapdere’de bir avuç kalan Rum’ların hikâyesini anlatıyor.
28 Ocak 2026
Bir köyün, dilin ve direnişin hikâyesi: Şahit
Hah’ta kalan son Süryani tanığın anadili mücadelesi
Anadili Süryaniceyi yaşatmak için köyünü terk etmeyen Benyamin Aydın, Hah’ta sadece çiftçilik yapmıyor; aynı zamanda bir dilin ve kimliğin yok oluşuna karşı sessiz bir direniş yürütüyor. Yönetmen Ahmet Kılıç’ın belgeseli ‘Şahit’, Süryanilerin göçle silinen hafızasını ve Hah köyünde kalan son tanıkları anlatıyor.
14 Ocak 2026
23,5’TA HRANT DİNK'İ ANMA HAFTASI
“Toplumumuzun cesur kalemiydi”
Hrant Dink’in katledilişinin 19. yıldönümünde, 23,5 Hrant Dink Hafıza Mekânı’nda düzenlenen atölyelerde, hâlâ yanıt bekleyen adalet sorusu yeniden ele alındı. Katılımcılar, “Toplumumuzun cesur bir kalemiydi” diye anlattıkları Dink’in, farklı dönemlerde kaleme aldığı yazıları birlikte okuyup tartıştı. Rehberli turlardan kolektif metin çalışmalarına uzanan programda, Dink’in yazılarından yola çıkarak hafızayı diri tutmanın ve birlikte yaşama çağrısını bugüne taşımanın yollarını tartıştı.
14 Ocak 2026
Ermeni, Rum ve Türk müzisyenlerin ortak mirası
İstanbul Filarmoni Derneği’nden kiliselerde yankılanan senfoniler
İstanbul’un çok dilli ve çok kültürlü müzik mirasını 80 yıldır sahnelerde yaşatan İstanbul Filarmoni Derneği, kiliselerden konser salonlarına uzanan etkinlikleriyle kentin sesini diri tutuyor. Ermeni, Rum ve Türk müzisyenlerin izlerini taşıyan bu köklü mirası ve bugünkü çalışmalarını derneğin Yönetim Kurulu Başkanı Atilla Tuna’dan dinledik.
10 Ocak 2026
Fener’de Epifani coşkusu: Dualar, çanlar ve denizden çıkarılan haç…
İsa Mesih’in vaftiz edilişini simgeleyen Epifani Bayramı, İstanbul’da Fener Rum Patrikhanesi öncülüğünde düzenlenen “Denizden Haç Çıkarma Töreni” ile kutlandı. Yüzyıllardır sürdürülen gelenek kapsamında Patrik Bartholomeos’un Haliç’e attığı haçı, 40 kişi arasından Vasilios Konstantinidis çıkardı. Tören, beyaz güvercinlerin gökyüzüne salınmasıyla renkli anlara sahne oldu.
6 Ocak 2026
Doğuşun müjdesi Süryani kiliselerinde yankılandı
Yaldo Bayramı İznik ruhu ile kutlandı
Süryanice dualar yükseldi, çıralar ateş oldu… Yaldo (Doğuş-Noel) Bayramı’nda İsa Mesih’in doğuşu, Mardin’den İstanbul’a ve dünyanın dört bir yanında kiliselerde aynı umutla müjdelendi. Süryaniler bu yıl Yaldo’da yalnızca doğuşu kutlamadı; İznik Konsili’ndeki birlik ruhu, sevgi ve barış çağrısını kiliselerden dünyaya taşıdı.
26 Aralık 2025
Mardin’in kendisi gibi bir bienal
Deyrulzafaran Manastırı ilk kez 7. Mardin Bienali rotasında
7. Mardin Bienali, “GÖKzemin – SKYground” başlığıyla gök ile yer, hayal ile gerçek arasında yeni bir düşünce alanı açmaya hazırlanıyor. Küratörlüğünü Çelenk Bafra’nın üstlendiği bienal, Mardin’in çok dilli, çok inançlı ve çok katmanlı tarihinden beslenerek sanatı kentin gündelik hayatına, kadim mekanlarına ve doğal coğrafyasına yayıyor. 15 Mayıs’ta Yukarı Mardin’de açılışını yapacak bienal, ilk kez Deyrulzafaran Manastırı’nı rotasına dahil ediyor.
24 Aralık 2025
Fener Rum Lisesi kapılarını Noel Kermesi için açtı
İstanbul’daki Fener Rum Lisesi, geleneksel Noel Kermesi kapsamında 13-14 Aralık tarihlerinde, mimarisi ve renkli stantlarıyla binlerce ziyaretçiyi ağırladı. Noel ruhunu yaşatmak amacıyla kapılarını ziyaretçilere açan okul, yoğun ilgi gördü.
18 Aralık 2025
Sekiz gün boyunca yanan umut…
Yahudiler Hanuka ışıklarını yakıyor
Binlerce yıllık gelenek, yeniden hayat buluyor. Yahudi toplumunun ‘Işıklar Bayramı’ Hanuka için geri sayım başladı. Yahudiler, ışığın karanlığa üstün gelişini simgeleyen Hanuka Bayramı’nı kutlamak için bu yıl da dostları ve komşularıyla bir araya geliyor. Bir mumla başlayan hikâyenin sekiz gün sürerek bayrama dönüşmesini, eski dönem Cemaat Vakıflar Temsilcisi ve Türkiye Yahudi Toplumu Başkan Yardımcısı Moris Levi ile konuştuk.
18 Aralık 2025
Yeniköy’de Noel coşkusu: Rum Ortodokslar şenlikte buluşuyor
Rum Ortodoks toplumu, Noel öncesinde Yeniköy’de geleneksel şenlikte bir araya geliyor. Yeniköy Panayia Rum Ortodoks Kilisesi Vakfı’nın 14 Aralık’ta düzenleyeceği Noel şenliğinde dayanışma, çocuk etkinlikleri ve kültürel buluşmalar öne çıkarken, Vakıf Yönetim Kurulu üyesi Yvonne Vingas, Noel’in umut, birlik ve kimlik açısından taşıdığı önemi vurguluyor.
13 Aralık 2025
Farklı takvimler, tek inanç: Hıristiyan dünyası Noel’e hazırlanıyor
Kalanda’dan Yaldo’ya inançların renkli Noel yolculuğu
Dünyanın dört bir yanında Hıristiyanlar, farklı takvim ve geleneklerle kutlanan Noel’e hazırlanıyor. Katolikler ve Rum Ortodokslar 25 Aralık’ta, Apostolik Ermeniler 6 Ocak’ta, Süryani Ortodokslar ise yine 25 Aralık’ta Yaldo ritüelleriyle İsa Mesih’in doğuşunu selamlıyor. Mumların yakıldığı ‘Advent’ döneminden kapı kapı dolaşılan müjde geleneğine, suyun kutsandığı vaftiz ayinlerinden 40 gün süren kutlamalara kadar her topluluk Noel’e kendi ruhunu katıyor; umut, barış, sevinç ve sevgi mesajlarıyla bayramın ışığı dünyayı aydınlatıyor.
11 Aralık 2025
Bir başka Gomidas’ın trajik hikâyesi…
Türkiye Ermeni Katolik toplumu, 17. yüzyılda inancı uğruna idam edilen Rahip Der Gomidas Kömürcüyan’ı özel bir ayinle andı. “Mutlu” ilân edilen Der Gomidas’a ait kemik parçasının kutsandığı anma ayini, bu yıl 7 Aralık’ta Samatya’daki Anarad Hığutyun Katolik Kilisesi’nde Ermeni Katolik cemaatinin katılımıyla gerçekleşti.
11 Aralık 2025
Papa’nın Türkiye ziyaretinin heyecanlı tanıkları
Papa 14. Leo’nun Türkiye ziyareti, rahibelerden gazetecilere, genç tasarımcılardan korolara uzanan geniş bir kesimde hem manevi hem de toplumsal bir birlik duygusu yarattı. Dinler ve kültürler arasında köprü kuran ziyaretin tanıkları, bu tarihi buluşmanın kendilerinde bıraktığı derin etkiyi paylaştı.
4 Aralık 2025
"Papa Hıristiyanlığın köklerine dönmek için geldi"
Episkopos Vekili ve Rahip Paolo Raffaele Pugliese, Papa’nın tarihi Türkiye ziyaretinin, “komplo teorilerinin çok ötesinde, Hıristiyanlığın köklerine dönüş ve barış çağrısı” olduğunu söyledi. Volkswagen Arena’daki ayini, “Hıristiyanların gerçek anlamda tek bir beden olarak göründüğü nadir anlardan biri” olarak yorumlayan Pugliese’ye göre bu ziyaret, hem kiliseler arasında birliği yeniden canlandırdı hem de Türkiye’de az sayıdaki Katolik topluluğuna büyük cesaret verdi.
4 Aralık 2025
Hıristiyanlar 1700 yıl sonra aynı sunağın etrafında: Coşku, inanç ve birlik…
Daha önce pek çok mezhebin kilise ayinine hatta mağaradan kilisede de ayinlere katılmıştım. Ancak böylesine evrensel ve ilâhi bir ayine hiç tanıklık etmemiştim. Ayini izleyen binlerce kişi gibi uzun süre yaşadıklarımın etkisinde kaldım. Papa, hem 325 yılında toplanan İznik Konsili’ndeki birlik ruhunu 1700 yıl sonra yeniden hissettirdi, hem de Hıristiyan dünyasında bir dönüm noktası yarattı.
1 Aralık 2025
Papa 14. Leo halka açık vaazında binlerce kişiye hitap etti
Papa 14. Leo Türkiye ziyaretinin 3. gününde Maslak Volkswagen Arena'da binlerce kişiye vaaz verdi, ayin sundu. Vaaz ve ayine katılım yüksekti. Papa ile birlikte sahnede Hıristiyan topluluklardan ruhaniler de yer aldı. Bir ilk olma özelliği taşıyan vaaz için rezervasyonlar günlerce önce dolmuştu. Papa vaazında "Aynı Kurtarıcımız İsa’ya olan iman, yalnızca Katolik Kilisesi içindekileri değil, diğer Hristiyan Kiliselerine mensup tüm kardeşlerimizi de birleştirmektedir. Bunu dün İznik’teki duamızda deneyimledik. Bu da uzun zamandır birlikte yürüdüğümüz bir yoldur." dedi.
29 Kasım 2025
Papa ile Kutsal Ruh Katedrali’nde: Heyecan, gözyaşı, iman ve ilahi bir an
Papa 14. Leo’nun Kutsal Ruh - Saint Esprit Katedrali’ndeki “dua toplantısı”, katedrale sığmayan bir coşku ve asırlık bir imanın ortak sesi oldu. Papa’nın “İlk Havarisel Yolculuğu”nu ilâhi bir ana dönüştüren tarihi ayine yüzlerce kişi gözyaşlarıyla tanıklık etti, Birinci İznik Konsili’ndeki “birlik” ruhu esti.
28 Kasım 2025
“Birinci İznik Konsili, 1700 yıl sonra yeniden yaşatılacak”
Hıristiyanlığın inanç temellerini şekillendiren Birinci İznik Konsili’nin 1700. yılında Papa 14. Leo, tarihi kararların alındığı İznik’te ayin düzenleyecek. Konsil’in mirası, bugün kiliseler arası birlik ve diyalog arayışına ışık tutuyor. Surp Levon Ermeni Katolik Kilisesi Pederi Mikael Uçar ile Konsil’i ve Papa’nın tarihi ziyaretini konuştuk.
26 Kasım 2025
Surp Asdvadzadzin’den Kurtuluş Camii’ne: Antep’in çok katmanlı hafızası
Balyan ailesinin imzasını taşıyan, Antep Ermeni toplumunun yüzyıllar boyunca şekillendirdiği Surp Asdvadzadzin Kilisesi’nin mağara-ibadethaneden katedrale, askeri depodan hapishaneye ve son olarak camiye uzanan çok katmanlı hikâyesi, deprem sonrası restorasyon süreciyle birlikte Kültürel Mirası Koruma Derneği tarafından yeniden gündeme taşınıyor. Dr. Elmon Hançer’den, 22 Kasım’da Yesayan Kültür ve Edebiyat Derneği’nde anlatacağı kilisenin tarihsel yolculuğunu dinledik.
22 Kasım 2025
Taşköy özüne döndü: Arbo’nun “yeniden doğuş”u
Yedi kez boşaltılan, savaş ve baskılarla dünyanın dört bir yanına savrulan Süryaniler, Nusaybin’deki Arbo köyünün özgün adını geri aldı. 44 yıl sonra doğduğu topraklara geri dönen Horiepiskopos Şemun Bagandi, Arbo’nun yeniden doğuşunun, diasporadaki Süryaniler için nasıl bir umuda dönüştüğünü anlatıyor.
20 Kasım 2025
Diyarbakır Surp Sarkis Kilisesi'nin onarımı için Büyükşehir Belediyesi ile protokol imzalandı
Diyarbakır Surp Giragos Ermeni Kilisesi Vakfı ile Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Sur ilçesinde yıkık durumda olan 510 yıllık tarihi Surp Sarkis Kilisesi’nin restore edilmesi amacıyla protokol imzaladı. Vakıf Başkan Yardımcısı Ohannes Gaffur Ohanyan gazetemize, protokol ile kilisenin restorasyonu için belediye tarafından 15 milyon TL yardım yapılacağı bilgisini verdi.
15 Kasım 2025
Maryam Şahinyan’ın körüklü kamerasıyla 60 yıllık portresi
Maryam Şahinyan, körüklü kamerasının ardında 60 yıl boyunca İstanbul’un yüzlerini, acılarını, umutlarını ve dönüşümünü belgeledi. Ermeni bir kadın olarak göçle, kayıpla ve yalnızlıkla örülü bir hayatın içinden ışıkla, sabırla ve incelikle binlerce hikâye yarattı. Her bir karesi yalnızca bir portre değil, Türkiye’nin çok katmanlı hafızasının siyah-beyaz aynası oldu. Türkiye’nin ilk kadın stüdyo fotoğrafçısı Maryam Şahinyan'ın hikâyesine uzanıyoruz.
15 Kasım 2025
Rıfat Bali: Varlık Vergisi toplumsal kıskançlığın yasalaşmış hâliydi
11 Kasım 1942 tarihinde, Varlık Vergisi adıyla çıkarılan yasayla binlerce Hıristiyan ve Musevi’nin hayatı, mülkü ve umudu elinden alındı. 83 yıl önce çıkarılan kanunu Agos’a değerlendiren tarihçi ve yazar Rıfat Bali, “İkinci sınıf vatandaş oldukları kanaatini perçinledi. Devletin yaptığı hatayı kabul edip özür dilemesi ve tazminde bulunması gerekir. Türkiye’de bu yapılmadı” dedi.
12 Kasım 2025
İskenderun’un 1947’den bu yana toplumsal belleği dijital ortama taşınıyor
1947’den bu yana bölgenin siyasal, toplumsal ve kültürel yaşamına tanıklık eden İskenderun Gazetesi’nin arşivi dijital ortama taşınıyor. Antakya Rum Ortodoks toplumu ve Antakya tarihi üzerine çalışmalarıyla bilinen Nehna inisiyatifinin yürüttüğü çalışma, yalnızca gazete arşivini değil, Antakya’nın çok kültürlü hafızasını da geleceğe aktarıyor. Nehna’dan Can Terbiyeli, projelerini Agos’a anlattı.
9 Kasım 2025
İstanbul’un altı semtinde “Ayak İzleri” ile Yahudi yaşamından tanıklıklar
Sinagoglardan okullara, sokaklardan yazlık Adalar’a…İstanbul’un altı semtinde, bir zamanlar canlı bir hayatı olan Yahudi toplumunun mekânları, hikâyeleri ve hatıraları yeniden görünür kılınıyor. Rubi Asa ve FOCUS GRUP, “Ayak İzleri – Footsteps” çalışması ile kaybolmaya yüz tutan kültürel mirası hafızaya geri çağırıyor.
8 Kasım 2025
Bethkustanlı Yakup Akyüz THY’de ilk Süryani pilot adayı
Midyat’ın Bethkustan Mahallesi’nden Yakup Akyüz, Türk Hava Yolları’nda ilk Süryani pilot adayı olarak tarihe geçti. Çocukluk hâyâlini gerçekleştiren 24 yaşındaki Akyüz, “Hırsla ve azimle çalışın, umudunuzu hiç kaybetmeyin. Ben yaptıysam siz de yaparsınız” diyerek Süryani gençlere ilham veriyor.
2 Kasım 2025
Unutulmaya direnen Süryanicenin sesleri: Zahrire d’Bahra’dan Sabro’ya
Zahrire d’Bahra, 1 Kasım 1849’da Urmiye’de Süryanice basının ilk ışığı oldu. Soykırımlar, yasaklar ve hafızasızlaştırma politikalarına rağmen Süryanice, Zahrire d’Bahra’nın mirasından Gazete Sabro’ya hayatta kalmayı başardı. Süryani halkının “umudu” olan Sabro, yüzyıllar öncesinin “Işık Hüzmeleri”ni günümüz okuruna taşıyor. Gazete Sabro Genel Yayın Yönetmeni David Vergili ile Süryani basın tarihine dair konuştuk.
1 Kasım 2025
Tarsus, Adana ve Hatay’da bir asır sonra Rum Ortodoks Metropolitliği kurulacak
Patrik Vekili Archimandrite Pavlus Orduluoğlu, Antakya ve Tüm Doğu Rum Patriği 10. Yuhanna’nın riyasetinde, 13 Ekim’de toplanan Kutsal Antakya Kilisesi Sen Sinod Meclisi üyelerinin aldığı kararla, Tarsus, Adana ve Hatay bölgelerine Metropolit olarak atanacak. 100 yıl sonra yeniden Metropolitlik kurulmasına dair verilen tarihi kararın ayrıntılarını Antakya Rum Ortodoks Kilisesi Vakfı Başkanı Fadi Hurigil’den dinledik.
23 Ekim 2025

Abone Ol!

Agos'a abone olarak destek olabilirsiniz. Abone ol, hediye et, askıya abonelik bırak.